چرایی افزایش رو به رشد اسیدپاشی در نگاهی جرم شناختی/ دکتر محمدجعفر ساعد

چرایی افزایش رو به رشد اسیدپاشی در نگاهی جرم شناختی

             دکتر محمدجعفر ساعد

                مدرس دانشگاه و جرم شناس

کلام اول

اسیدپاشی امروزه یکی از ابزارهای ساده انتقام و ارضای خواسته های غیرانسانی پاره ای از اشخاص بیمار روانی و اجتماعی شده است و گویی گریزی از این واقعه هم نیست. اگر جرم را به مانند امیل دورکیم فرانسوی، پدیده ای اجتماعی بدانیم و عاملی برای سالم سازی جامعه، باید اعتقاد داشت که هیچکاه جامعه انسانی عاری از این پدیده نخواهد بود و نیازی به آن هم نیست. اما برخی از این رویدادها چنان وجدان جامعه را جریحه دار می کنند که تمرکز بشری را نیز مختل ساخته و تا مدتها در بطن و متن اندیشه  ذهن او ماندگار می شود. اسیدپاشی در زمره این وقایع مجرمانه است که چاره اندیشی برای دست کم کاهش قابل ملاحظه آن ضرورتی گریزناپذیر است. زیرا این پدیده در بیشتر اوقات قربانیان آن را ناتوان و از کارافتاده ساخته و به نوعی ادامه حیات اجتماعی را برای آنان نامیسر و بعضا ناممکن می سازد.

از این گذشته، جامعه ایرانی هر روز که به پیش می رود، با این پدیده بیشتر برخورد کرده و میران فراوانی آن فراوان و فراون تر می شود. این مشکل به نوعی می رود که به یک معما تبدیل شود. آیا خلاء قانونی یا محدودیت قانونی است که عامل افزایش این پدیده شده یا اینکه قطع نظر از پیش بینی های قانونی، مشکل جایی دیگر و راهکار برای برون رفت از آن را باید در جایی دیگر جستجو کرد. نوشتار حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش بنیادین است.

ادامه نوشته

قربانی شدن «اخلاق» به بهانه پیشگیری از تجاوز جنسی ازدواج کودک با سرپرست (!) دکتر محمدجعفر ساعد

قربانی شدن «اخلاق» به بهانه پیشگیری از تجاوز جنسی

ازدواج کودک با سرپرست (!)

دکتر محمدجعفر ساعد

جرم شناس و مدرس دانشگاه

کلام اول

امروز قانونی از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت که به موجب آن سرپرستان فرزند خواندگان می توانند با آنها ازدواج کنند! تصویب این قانون به این بهانه بوده که بعضا به واسطه عدم محرمیت میان فرزند خوانده و سرپرست، تجاوز جنسی هایی روی می داده است که تنها راه برون رفت از وقوع این پدیده نامبارک، وضع این قانون اندیشه شده است (!) در این راستا، جلوگیری از سوءاستفاده از کودکان را نیز هدفی دیگر برای وضع این قانون دانسته اند.

در واقع، ماده 27 لایحه حمایت از کودک و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست سال 88 پس از پرداختن به مساله ازدواج سرپرست، (بعد از صدور حکم سرپرستی توسط دادگاه) به مقوله ممنوعیت ازدواج بین سرپرست و فرزندخوانده پرداخته است. لازم به یادآوری است که قانونگذار در ماده مذکور، در راستای رفع نواقص و کاستی‌های قانون قبلی و نیز حمایت موثر از طفل فرزندخوانده گام موثری برداشته است تا به آنجا که در ادامه ماده 27، در تبصره عنوان می‌کند که: «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن فی‌مابین سرپرست و طفل ممنوع است». تبصره فوق از این لحاظ که قانونگذار تلاش کرده در جهت حفظ منافع طفل و ایجاد محیطی گرم و خانوادگی در راستای رشد و بالندگی کودک مترقی عمل کند، شایان توجه است در نسخه اصلاح‌شده مورخ 4مرداد 1391 مجلس شورای اسلامی تغییری نسبت به این ماده ایجاد نشده و ایرادی هم از سوی شورای نگهبان درخصوص تبصره ماده عنوان نشده است. اما بخش سوال‌انگیز و درواقع از ابداعات ماده مذکور، تبصره انتهایی ماده در نسخه مورخ 91/12/5 است. بنابراین در اصلاحی که در تعاقب نظر شورای نگهبان در خصوص ایراد وارده به تبصره ماده 27 به‌وجود آمده، مجلس شورای اسلامی تبصره ماده 27 را به این نحو اصلاح کرده است: «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن بین سرپرست و فرزندخوانده ممنوع است، مگر اینکه دادگاه صالح پس از اخذ نظر مشورتی سازمان این امر را به مصلحت فرزندخوانده تشخیص دهد.»

یادداشت حاضر نظری اجمالی به وضع این تبصره داشته و آن را در بوته نقد جرم شناختی و اخلاق قرار می دهد تا نشان دهد که وضع چنین تبصره ای نه تنها مفید نبوده و مانع سوءاستفاده از کودکان نمی شود بلکه برعکس عاملی برای سوءاستفده از آنان خواهد بود.

ادامه نوشته

نگاهی جرم شناسی به تجاوز جنسی به نونهالان و نوجوانان دختر «هیس»؛ فیلمی برای فریاد دختران / دکتر محمد

                  نگاهی جرم شناختی به تجاوز جنسی به نونهالان و نوجوانان دختر

                               «هیس»؛ فیلمی برای فریاد دختران

                                           دکتر محمدجعفر ساعد

                                      مدرس دانشگاه و جرم شناس

کلام اول

هیس، فریاد خاموش دخترانی است که در جامعه بشری قربانی پدیده ای شوم اجتماعی می شوند؛ پدیده ای که دیر زمانی است ریشه در فرایند اجتماعی بشری دارد و چنان در دل آن جا خوش کرده که امیدی برای رهایی اش نیست. تجاوز جنسی به نوباوگانی که نه زبان بازگو دارند و نه گوش شنوایی برای شنیدن آن در کنار خود می بینند؛ بلایی برای جان و روان این آینده سازان آینده خلق بشر که در تنگناهای فکری غوطه می خورند و با ایجاد حصار های خشک و نامنعطف ذهنی، مسیرهای وقوع چنین پدیده ای دلخراش را در جامعه خود همواره ساخته اند.

 نگاهی به این فیلم، ذهن بی جان مرا جدای از اینکه بی رمق و بی رمق تر ساخت، به همهمه واداشت که قلمی بفرساید و از دیدگاه جرم شناسی نیم نظری به این واقعه در فرایند جامعه ایرانی بیندازد تا شاید ضمن تلنگری حداقلی به ذهن شهروندان ایرانی، دست کم مسیر یافتن راه حل یا راه حل های احتمالی برای برون رفت از این معضل، آغاز شود، هرچند که خود نتواند و ناتوان از ارائه راه حلی برای آن باشد. چرا که قلم ها همواره تکلیف بر «ارائه راه حل» ندارند و «طرح مساله» نیز می تواند برای برخی از آنان، رفع تکلیف اخلاقی کند.

ادامه نوشته

حکایت جرم شناسی از کیفر زورگیری: مُسکنی مرگ آور یا راه چاره ای درمانگر /دکتر محمدجعفر ساعد

حکایت جرم شناسی از کیفر زورگیری:

مُسکنی مرگ آور یا راه چاره ای درمانگر

                                                                                               دکتر محمدجعفر ساعد

                                                                                                    وکیل دادگستری

چندی پیش زورگیران درمانده بزور و با شتاب هرچه تمامتر به سوی خداوند صابر شتافتند اما حکایت همچنان باقی است، گویی نه خانی بوده و نه خانی رفته! زورگیران بزور مجازات راهی دیار باقی شدند تا به همگان این درس راستین را بیاموزند که جامعه انسانی نه هیچگاه عاری از جرم در معنای عام و عاری از جرم زورگیری به معنای خاص خواهد شد و نه این مجازات و نحوه کیفردهی نیز اثری در میزان وقوع و کم و کیف آن دارد. این، پیام تاریخ حیات بشری است که در گذشته به کرات بر آن روایت کرده و سروده های عملی فراوان سروده است.

ادامه نوشته

روایتی جرم شناختی و سیاست جنایی از حوادث جاده ای؛فراوانی مرگ؛ محصول بازار داغ تصادفات/دکتر محمدجعفر

روایتی جرم شناختی و سیاست جنایی از حوادث جاده ای

فراوانی مرگ؛ محصول بازار داغ تصادفات

         دکتر محمدجعفر ساعد

       جرم شناس و وکیل پایه یک دادگستری

چند صباحی است با تولد زمستان، فصل سوز سرما و سفیدی چهره طبیعت، زمستان حیات برخی از شهروندان در اثر حوادث رانندگی در جاده ها خیزشی دوچندان گرفته و هر روزه عده ای از ایرانیان در کولاک ضعف مدیریتی مسئولان و بی احتیاطی رانندگان گرفتار زمستان روزگار خویش شده و جان به جان آفرین تسلیم می کنند. طی این روزها، هر آن شاهد مرگ هم میهنان بوده ایم و روزی را نمی توان نام برد که تعداد بی شماری از شهروندان ایرانی به واسطه تصادف رانندگی اسیر قابض روح نشوند، برای نمونه طی 24 ساعت گذشته تنها و البته تنها در تهران، ده نفر در اثر تصادف به کام مرگ گرفتار آمده اند. حتی اگر نصف این آمار را میانیگن شهرهای کشور درنظر بگیریم، نرخ مرگ ناشی از این حوادث رقمی سرسام آور خواهد شد که دلخراشتر از خود این حوادث است.

جامعه ایرانی در این خصوص پرچمدار کاروان مرگ ناشی از حوادث رانندگی در جهان است و این مساله جای سوال و تامل دارد. از یک سو، وضعیت وخیم بسیاری از جاده های درون شهری و برون شهری از نظر کیفی، وجود چاله های حادثه ساز عمیق و نیمه عمیق خود عاملی موثر در تکرار سریال مرگ و میرهای مستمر حوادث رانندگی در راه های درون و برون شهری است و از دیگر سو، ضعف روانی و بی اعتمادی به خود در رانندگی پشت فرمان نشینان، عدم مهارت در رانندگی، در کنار عواملی دیگر نظیر خواب آلودگی و خواب رفتن شخص در حال رانندگی، بی توجهی به وضعیت چپ و راست و پیش و پس اتومبیل، سبقت غیرمجاز، سرعت بیش از حد، عدم توانایی در کنترل اتومبیل، و بسیاری دیگر از موارد بلای جان برخی از شهروندان ایرانی است.

ادامه نوشته

هرکه «زورش» بیش، «مجازاتش» بیشتر/ دکتر محمدجعفر ساعد

هرکه «زورش» بیش، «مجازاتش» بیشتر

محمدجعفر ساعد

 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

   وکیل پایه یک دادگستری

کلام اول

زورگیری در زمره جرایم ارتکابی «یقه آبی» هاست که با تکیه بر نیروی بدنی و زور ارتکاب می یابد. زورگیر، با بهره گیری از توان جسمی اش رو به سوی جامعه می آورد و در وضعیت خاص مطلوب خویش با توسل به زور و وسایل تسهیل کننده آن، پول و زیورآلات ارزشمند و اموالی از این دست را از دیگری می گیرد و فرار را بر قرار ترجیح می دهد. این روزها، تکرار زورگیری در شهرها و به ویژه کلان شهرهای ایرانی، نگرانی بس فراوانی را ایجاد کرده و وضعیت بحران گونه ای را به ذهن متبادر می سازد.

ادامه نوشته

عروس خون بس و قتل برای حفظ آبروی قبیله در نگاه جرم شناسی/ دکتر محمدحعفر ساعد

عروس خون بس و قتل برای حفظ آبروی قبیله:

نگاهی جرم شناختی و تاملی جامعه شناختی

    محمدجعفر ساعد

             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

ديوان‌عالي‌كشور درخواست اعاده دادرسي وكلاي عروس خون‌بس را رد كرد و اين زن جوان بار ديگر به يك قدمي چوبه‌دار بازگشت. به گزارش شرق، مريم معروف به عروس خون‌بس متهم است شش‌سال پيش دختري جوان را كه تصور مي‌كرد قصد برهم زدن زندگي‌اش را دارد به قتل رسانده است. او ادعا مي‌كند قاتل نيست و آنچه در تحقيقات اوليه بيان كرده درست است...اين زن در بازجويي‌هاي اوليه ادعا كرده‌ بود مردي همدست او بود و قاتل اصلي آن مرد است اما بعدها اعترافاتش را پس گرفت و در جلسه محاكمه گفت قاتل خودش است. مريم زماني كه 16ساله بود براي پايان دادن به كشتار ميان دو قبيله در استان فارس به عنوان عروس خون‌بس به خانه شوهر رفت و چند سال بعد وقتي كه زندگي خانوادگي‌اش را در خطر ديد و متوجه شد مادرشوهرش قصد دارد دختر ديگري را براي همسري شوهرش برگزيند و خانواده‌اش با اين كار سرشكسته خواهند شد تصميم گرفت از آن دختر انتقام بگيرد. مريم در اعترافش گفته است: قرار بود از آن دختر فيلم بگيريم و تهديدش كنيم تا از زندگي‌ام بيرون برود اما با هم درگير شديم و او بيهوش شد. مردي كه قرار بود در فيلمبرداري با آن دختر رابطه برقرار كند او را خفه كرد و بعد من خانه را آتش زدم و فرار كردم. مريم گفت: من دخترك را نكشتم و همه اين موضوع را مي‌دانند حتي اولياي‌دم اما به خاطر اينكه دخترشان را به خانه‌ام كشاندم از آنها طلب حلاليت مي‌كنم. من از خانواده خودم به خصوص مادرم هم طلب بخشش مي‌كنم و از اينكه نتوانستم عروس‌خون‌بس خوبي باشم از او عذرخواهي مي‌كنم و مي‌گويم بيشتر از همه دنيا دوستش دارم و نمي‌خواستم كاري كنم كه ناراحت شود. بعد از اينكه بيش از 20نفر از مردان دو قبيله كشته شدند من را به عنوان عروس خون‌بس به قبيله مقابل دادند اما ظلمي كه به من شد نگذاشت تا وظيفه‌ام را به عنوان عروس‌خون‌بس به درستي انجام دهم و به همين دليل هم از قبيله‌ام معذرت مي‌خواهم.

ادامه نوشته

زنگ خطر افزایش رو به رشد پدیده «فرزند آزاری» در جامعه ایرانی و تحلیلی جرم شناختی/دکتر محمدجعفر ساعد

زنگ خطر افزایش رو به رشد پدیده «فرزند آزاری»

در جامعه ایرانی و تحلیلی جرم شناختی

                 محمدجعفر ساعد

             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

«زهرای سه ساله قربانی اعتیاد مادر شد. چهارشنبه 21 تيرماه سال جاري در تماسي با اورژانس اجتماعي 123 يك مورد كودك آزاري در اصفهان گزارش شد و «زهرا – ك» كه به گفته همسايه‌ها توسط مادر معتاد خود مورد آزار قرار گرفته بود با حكم مداخله مددكاري اجتماعي روانه بيمارستان شد...مددكار اجتماعي اين كودك در خصوص وضعيت جسمي زهرا گفت: آثارگارگرفتگی، بریدگی و پارگی بر روی بدن این کودک ديده مي‌شود....عفونت‌های بسيار شدیدی زیر بغل این کودک مشاهده می‌شود و هم‌چنين گزارشي از احتمال تجاوز به كودك ارايه و براي بررسي به پزشكي قانوني ارسال شده است... مادر زهرا معتاد به مواد مخدر است و به همين دليل فرزند خود را مورد آزار جسمي قرار داده است...زهراي سه ساله به دور از پدر و دركنار مادر زندگي مي‌كند و اگرچه كودك، دايي خود را عامل اصلي آزارها مي‌داند اما گزارشاتي وجود دارد كه مادر را عامل كودك آزاري معرفي مي‌كند... سال گذشته، عضو انجمن حمایت از کودکان بدسرپرست در گفت‌وگویی با خبرنگار ایسنا، منطقه اصفهان، موارد کودک آزاری را با افزایش آمار طلاق مرتبط اعلام کرده بود...»( به نقل از ایسنا و تابناک)

ادامه نوشته

رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین! از «کاهش سن اعتیاد» تا «کاهش سن روسپیگری»/دکتر محمدجعفر ساعد

رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین خود!

از «کاهش سن اعتیاد» تا «کاهش سن روسپیگری»

      محمدجعفر ساعد

      دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

تا چند صباح پیش یکی از مسئولین از کاهش سن اعتیاد در کشور خبر داد و دیروز نیز یکی از مسئولین از کاهش سن روسپیگری در کشور. گویا «رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین شان» نه تنها تمامی ندارد بلکه هرچه به پیش می رود، داغ و داغ تر می شود. از یک سو، مديركل فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر «در بيست و هفتمين همايش انجمن مددكاران اجتماعي» از كاهش سن اعتياد از 23 به 15 سال طبق برخي گزارش‌ها یاد می کند و از سوی دیگر، طبق گفته های مدير كل امور آسيب‌ديدگان اجتماعي سازمان بهزيستي كشور در میزگرد «بررسي آسيب هاي اجتماعي پديده زنان خياباني»، «متوسط سن زنان تن فروش» در كشور کاهش یافته و در چند سال اخير این روند همواره با كاهش مواجه بوده و در سال 89 تا 90 نيز ميانگين سني اين زنان يك سال كاهش يافته است.

ادامه نوشته

كاهش سن اعتياد و علل جرم شناختی آن/ دکتر محمدجعفر ساعد

كاهش سن اعتياد و علل جرم شناختی آن

              محمدجعفر ساعد

        دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

به گزارش ايسنا، «در بيست و هفتمين همايش انجمن مددكاران اجتماعي با اشاره به كاهش سن اعتياد از 23 به 15 سال طبق برخي گزارش‌ها، عنوان شد: تا پيش از اين تصور مي‌شد كه اغلب افراد مجرد معتاد مي‌شوند، اما هم اكنون 60 درصد معتادان را افراد متاهل تشكيل مي‌دهند....طبق آمارهاي سال 86، 2 ميليون معتاد قطعي داريم و از آنجايي كه 60 درصد اين افراد متاهل هستند و سرانه پنج تا شش فرزند دارند، بدين ترتيب 12 ميليون نفر از خانواده‌ها و افراد جامعه در معرض تهديدات اجتماعي قرار دارند و اين امر لزوم توجه به امر پيشگيري را بيش از پيش افزايش مي‌دهد، چرا كه اين افراد به دليل گرفتاري‌هاي اقتصادي و فقر تحصيلي، توان استفاده از بروشورها و كتاب‌هايي كه حاوي پيام‌هاي تبليغاتي است را ندارند و اين امر ضرورت تغيير رويكرد در حوزه پيشگيري اجتماعي را افزايش مي‌دهد....»(به نقل از ایسنا)

ادامه نوشته

ظهور و شیوع بی رویه روسپیگری اینترنتی در فضای مجازی ایرانی؛ تحلیل جرم شناسی و نگاه سیاست جنایی/دکتر

ظهور و شیوع بی رویه روسپیگری اینترنتی در فضای مجازی ایرانی

تحلیل جرم شناسی و نگاه سیاست جنایی

                           محمدجعفر ساعد

                               دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

«وقتی با آنها چت خصوصی را آغاز می‌کنی حرفی ندارند جز اینکه اول شارژ می‌خواهند. کارشان را وقتی آغاز می‌کنند که شارژ بگیرند. بساط چانه‌زنی اینجا هم برپاست. بعد از چانه‌زنی‌های معمول، رقم می‌شود 10 دقیقه وب، یک شارژ 2 هزار. نیم ساعت، یک شارژ 5 هزار تومانی. آن‌ها تن‌فروشی می‌کنند، بدن خود را به نمایش می‌گذارند، حرف می‌زنند و هر کاری که بخواهی می‌کنند تا در نهایت از دیدنشان خسته شوی. خسته که شدی می‌روند سراغ مشتری بعدی.... اغلب روسپیان اینترنتی، کارشان را فقط در دنیای مجازی سکه کرده‌اند. اما بعضی‌هاشان هم هستند که به صورت حضوری تن‌فروشی می‌کنند....»

«...روسپیگری اینترنتی مدت زمان زیادی نیست که در بین جامعه ایرانی باب شده است. گذری به سابقه این عمل نشان می‌دهد که اولین روسپیان اینترنتی کار خود را از شبکه اجتماعی 360 آغاز کردند. بعد از آن و با گسترش روزافزون استفاده از فیس‌بوک در میان جوانان ایرانی، این پدیده وارد این شبکه پرطرفدار نیز شد. همزمان با این اتفاق بود که توسعه ارتباطات تصویری در چت‌روم یاهو، باعث شد تا پدیده روسپیگری همزمان در ارتباط به وجود آید.... شبکه‌های اجتماعی مجازی و به طور کلی اینترنت محیط‌هایی هستند که دسترسی به آن‌ها برای زندگی در هزار سوم به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است، اما باید آسیب‌هایی که در چنین محیط‌هایی کاربران را تهدید می‌کنند شناسایی و معرفی کرد و فارغ از ترس اتهام سیاه‌نمایی چرایی این پدیده‌ها را مدنظر قرار داد. اینکه چرا جوانان ایرانی وارد این حوزه شده‌اند و چرا این پدیده در حال رشد و بسط یافتن حتی در شهرستان‌هاست؟» (به نقل از سایت قانون)

ادامه نوشته

علل جرم شناختی رواج پدیده مسری اختلاس در ایران/دکتر محمدجعفر ساعد

بازار داغ اختلاس و رقابت ناتمام مستخدمین دولتی

علل جرم شناختی رواج پدیده مسری اختلاس در ایران

                         محمدجعفر ساعد

                                                             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

چند صباحی است که جامعه ایرانی به واسطه فراوانی پدیده «اختلاس» از نظر روانی «شرطی» شده اند و هر از گاهی اگر در رسانه ها خبری جدید از اختلاس جدید نبینند و نخوانند، احساس خوشایندی نداشته و دلتنگ می شوند. گویی سریال اختلاس در پیکره جامعه ما، چندین حلقه ای است و با پایان حلقه نخست، حلقه دیگر آماده رونمایی می شود. اختلاس کارمند بانک در اراک و اختلاس گروهی کارمندان بانک در اصفهان و ردپای مدیرعامل سابق بانک مرکزی در بانکی در هرمزگان و مواردی از این دست تنها چند حلقه پیدای این پدیده نامبارک است و گویا تمامی هم ندارد. به نظر شما این رقابت تنگاتنگ مستخدمین دولتی و ایجاد بازاری داغ از اختلاس های ریز و درشت محصول چیست؟ چه عللی، خالق این واقعه شوم اجتماعی است و  چه عواملی، این بیماری مسری را بی درمان ساخته است؟ نگارنده در این یادداشت از منظر جرم شناسی، سیاست جنایی و جامعه شناسی جنایی، نیم نگاهی به این پدیده جنایی دارد.

ادامه نوشته

افزایش روزافزون جرایم سایبرإرهاورد نافهمی و بدفهمی دموکراتیک/ دکترمحمدجعفر ساعد

افزایش روزافزون جرایم در فضای سایبر؛

 رهاورد نافهمی و بدفهمی دموکراتیک

                                                                         محمدجعفر ساعد

                                                              دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

هر روز که سری به رسانه های خبری نوشتاری و سایبر می زنیم، فراوانی جرایم سنتی و نوین در فضای سایبر را بیش از پیش به دیده می بینیم. توهین و نشراکاذیب به قهرمان کاراته، توهین به مقدسات برای سرگرمی، درج عکس های دوستان عشقی و دلبران و دلباختگان ناکام میدان عشق، و نمونه هایی از این دست تنها برگ نخستین دفتر جرایم در فضای سایبر هستند. این فراوانی از چه رهگذری است و به چه علت؟ چرا شهروندان ایرانی همین که پا در محیط مجازی می گذارند بی محابا هرچه دل تنگشان می خواهد جامه عملی می پوشند و خالق پدیده های سنتی و نوین جنایت می شوند؟به نظر شما ضعف فرهنگی داریم؟ روانپریشیم؟ روان نژندیم؟ آرمانگراییم؟ واقع بینیم؟ کوتاه سخن اینکه مشکل کجاست؟

 

ادامه نوشته

اجرای طرح امنیت محله محور/ دکتر محمدجعفر ساعد

اجرای طرح امنیت محله محور؛

کدام موفقیت!؟

                                                                                        محمدجعفر ساعد

                                                                            دکتری حقوق کیفری و  جرم شناسی

کلام اول

به نقل از روزنامه تهران امروز سه شنبه گذشته، فرمانده انتظامی تهران بزرگ از موفقیت طرح امنیت محله محور در سال جاری خبر داده و عامل این موفقیت را دستگیری 300 خرده فروش موادمخدر در اولین مرحله از اجرایی شده این طرح دانسته اند.

 

ادامه نوشته

Relation of Ideology to Crime/ Mohammad Jafar Saed( PhD)

Relation of Ideology to Crime

On Demanding Norway Mass Killer a Medal at Court Hearing in a Criminological Viewpoint

                                                                              Mohammad Jafar Saed

                                                               Ph.D in Criminology and Criminal Law

Prologue

 According to “OSLO, Norway (AP) — The right-wing extremist who has admitted killing 77 people in the worst peacetime massacre that Norway has ever seen told a court Monday that he deserved a medal of honor for the bloodshed and demanded to be set free. Anders Behring Breivik smirked as he was led in to the Oslo district court, handcuffed and dressed in a dark suit, for his last scheduled detention hearing before the trial starts in April. He stretched out his arms in what his lawyer Geir Lippestad said was "some kind of right-wing extremist greeting." Reading from prepared remarks, the 32-year-old Norwegian told the court that the July 22 massacre — carried out with a bomb, a rifle and a handgun — was a strike against "traitors" he said are embracing immigration to promote "an Islamic colonization of Norway." Like in previous hearings, Breivik admitted to setting off the bomb outside the government headquarters in Oslo and opening fire at a Labor Party youth camp on Utoya island, outside the capital, but denied criminal responsibility and rejected the authority of the court. About 100 survivors and relatives of victims watched in disbelief, as Breivik asked to be released, and told the judge he should receive a military honor for Norway's most deadly peacetime attacks.”

ادامه نوشته

میزان بازدارندگی قانون جدید موادمخدر از منظر جرم شناسی/دکتر محمدجعفر ساعد

قاچاقچیان شیشه هم اعدام می شوند

میزان بازدارندگی قانون جدید موادمخدر از منظر جرم شناسی

                                                   محمدجعفر ساعد

                                                        دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

طبق قانون جدید مبارزه با مواد مخدر ، برای مجرمان مرتبط با شیشه هم مجازات اعدام لحاظ شد. به گزارش واحد مرکزی خبر، معاون قضایی  دادستان کل کشور در جلسه کمیته حقوقی و قضایی ستاد مبارزه  با  مواد  مخدر آذربایجان غربی در ارومیه گفت: در قانون جدید اگر جرم کسی  قاچاق ، تولید ، خرید ، فروش و صدور بیش از 30 گرم شیشه باشد به اعدام محکوم می ‌شود. وی گفت: باتوجه به اینکه اعدام شدیدترین مجازات است اغلب برای عوامل اصلی باندها، قاچاقچیان عمده و حرفه‌ای به مرحله اجرا در می‌آید به  طوری که در کمیسیون‌های عفو هم مطرح می‌ شود تا افرادی که سابقه ‌دار نیستند یا به نظر می‌رسد اصلاح شده‌اند فرصت برگشت به جامعه  داده ‌شود ولی درباره قاچاقچیان عمده که اصلاح‌پذیر نیستند آخرین راهکار اعدام است. معاون قضایی دادستان کل کشور گفت: با توجه به اینکه مجازات جرائم  مواد مخدر در قانون قبلی ناچیز بود، روی آوردن قاچاقچیان و  افراد ناسالم جامعه را به این سمت شاهد  بودیم براین اساس مواد و تبصره‌های قانون مبارزه با مواد مخدر  با مشارکت مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام اصلاح شد.

از این روی، قانون جدید موادمخدر برای قاچاقچیان شیشه بیش از سی گرم حکم اعدام پیش بینی نموده است. آیا این سیاست سرکوب گر و قابض جان مرتکبین موادمخدر پاسخ مناسبی برای این پدیده جنایی است؟ آیا مشکل با اعدام مرتکبین مرتفع می شود؟ آیا اعدام مرتکبین، اعدام معلولین و ماندگاری علل وقوع این جرایم نیست؟ نوشتار حاضر تلاش دارد تا پاسخی حداقلی از نظرگاه جرم شناسی برای این پرسش ها بیابد.

ادامه نوشته

مصاحبه ایسنا با مدیر وبلاگ علوم جنایی در مورد اسیدپاشی

مصاحبه ایسنا با مدیر وبلاگ علوم جنایی در مورد اسیدپاشی

با نگاه كينه جويي كه از سطل خالي او خالي‌تر بود؛

پوست تنش ريخت...

زن هميشه به اين فکر مي‌کرد که دست‌هاي مرد چقدر زمخت و بزرگ هستند. حتي حالا هم که از هم جدا شده بودند، به آن دست‌ها فکر مي‌کرد، دست‌هايي که يکبار چاقو را توي گونه‌هايش فرو کرده بود و يکبار با هرم قاشق داغي، جاي‌جاي تنش را نقره داغ کرده بود و يکبار هم ...

حالا هم مرد با همان دست‌هاي زمخت و بزرگش، سطلي را نگه داشته بود و به سمت او مي‌آمد. زن به آن دست‌ها خيره شد! بعد به حالت نگاه مرد...واي نگاهش... نگاهش... همه چيز دستگيرش شد، ولي ديگر دير شده بود.

سطل پر از اسيد به يکباره از پنجره ماشين تو آمد و روي تمام تنش خالي شد، زن فرو ريختن و تکه تکه شدن لباس‌هايش را احساس کرد. بعد ديد که پوست تنش هم مثل لباس‌هايش فرو ريختند. مرد آنجا ايستاده بود. با دست‌هاي بزرگ و سطل خالي‌اش. با آن نگاه کينه جويش که حالا از سطل خالي‌اش هم خالي‌تر بود...

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)- منطقه خراسان، عفت زن 38 ساله‌ زيبايي بود که يكي ديگر از قربانيان اين حادثه اسف‌بار است، او چندي پيش در مشهد از سوي شوهرش مورد حمله وحشيانه قرار گرفت.

و اين قصه اسيد پاشي قصه تازه‌اي نيست...

ادامه نوشته

همسرکشی؛فرار از وضعیت بحرانی

مصاحبه قدس آنلاین با مدیر وبلاگ علوم جنایی

همسر کشی؛ فرار از وضعیت بحرانی

از اصلی ترین عوامل همسر کشی توسط زن که اغلب با مشارکت شخصی دیگر رخ می دهد خشونت و سوء رفتار مرد است که بر اساس فرهنگ مرد سالاری و پدر سالاری در جامعه ما به مرد این مجوز را می دهد که در مقابله با همسر از شیوه های خشن گفتاری و رفتاری پرهیزی نداشته باشد.

ادامه نوشته

افزایش جرم رابطه نامشروع در میان دختران و تحلیلی جرم شناختی/دکتر محمدجعفر ساعد

افزایش جرم رابطه نامشروع در میان دختران

 و تحلیلی جرم شناختی

                                                                            محمدجعفر ساعد  

                                                                               دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی        

کلام اول

مدیرکانون اصلاح و تربیت تهران با تشریح آمار مددجویان، نوع جرایم و فراوانی آن در میان کودکان و نوجوانان تهرانی اعلام کرد که جرم ۸۰ درصد دختران معرفی شده به کانون اصلاح و تربیت، روابط نامشروع و فرار از منزل است. به گزارش مهر وی افزود: از سال ۱۳۸۰ تا پایان شش ماهه نخست ۱۳۹۰ نتایج بررسی آمارها نشان می‌دهد، جرایم در حوزه کودکان و نوجوانان به ترتیب در زمینه سرقت و اخاذی ۲۸ درصد، ضرب و جرح ۱۸ درصد، موادمخدر و اعتیاد ۱۲ درصد بوده است و مابقی جرایم فردی هستند. همچنین نزدیک به ۵۰ درصد از جرایم دختران مربوط به روابط نامشروع و ۳۰ درصد مربوط به اتهام فرار از منزل است. حدود ۸۷ درصد از کودکان برای نخستین بار و بدون سابقه کیفری وارد کانون اصلاح و تربیت می‌شوند.

ادامه نوشته

پیشتازی اندیشه دادگستری خصوصی در ایران امروزی/دکتر محمدجعفر ساعد

پیشتازی اندیشه دادگستری خصوصی در ایران امروزی

                                                                                                             محمدجعفر ساعد

                                                                                              دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

هر روز در جامعه ایرانی ما خبر از رویدادهایی جنایی می شود که نتیجه دادگستری خصوصی است: قتل مزاحم تلفنی خواهر بدست برادر در شیراز، قتل رباینده یک دختر بدست پدر در کرمانشاه، آدم ربایی برای اخذ طلب خود از بدهکار، قتل مرد مورد علاقه خواهر بدست دو برادر و موارد بسیاری دیگر در این زمینه. براستی این گونه رویدادهای مجرمانه ناشی از چیست؟ علت چیست و عوامل کدامند؟

ادامه نوشته

نگاهی جرم شناختی به پدیده ظهور شبکه های زیرزمینی روسپیگری

نگاهی جرم شناختی به

پدیده ظهور شبکه های زیرزمینی روسپیگری

                                          محمدجعفر ساعد

                                              دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

به روایت برخی رسانه ها، «این روزها دیگر، کمتر کنار خیابان کلانشهرهایی همچون تهران، اصفهان و شیراز زنان خیابانی را می بینیم. نه اینکه نبینیم اما نسبت به گذشته، کمتر صحنه چانه زدن یک زن خیابانی با سرنشین یک خودرو سواری را کنار خیابان و بر سر قیمت مشاهده می کنیم. پس زنان و دختران خیابانی کجا رفته اند؟! آیا دست از این کار برداشته و اصلاح شده اند؟پاسخ منفی است! این روزها باید زنان خیابانی را در خانه های تیمی فساد جستجو کرد. این روزها، مردانی اکثراً موتورسوار به عنوان رابط در گوشه و کنار شهر و در نقاط پر تردد حضور دارند که مشتریان هرزگی باید برای دسترسی به زنان خیابانی، ابتدا با این رابط ها وارد مذاکره شوند...»

نوشتار حاضر بر تعبیر پایانی این خبر نظر دارد: «این روزها باید زنان خیابانی را در خانه های تیمی فساد جستجو کرد.» مشاهده می کنیم که با پدیده ای نوظهور مواجه هستیم. اگرچه این پدیده بی سابقه نیست و در گذشته های دور نیز هر از گاهی از این گروه ها مطلع شده و از فروپاشی آنها خبردار شده ایم اما این خانه های تیمی امروزی، رنگ و بویی دیگر دارند.

این خبر عاملی شد که نگارنده از منظر جرم شناسی ظهور این گروه های سامان یافته و روی آوری چشمگیر روسپیان به این شبکه های زیرزمینی را در بوته تحلیل قرار دهد.

ادامه نوشته

کلاهبرداری چند میلیتی؛ بازار داغ مجرمین

کلاهبرداری چند ملیتی؛ بازار داغ مجرمین

نگاهی جرم شناختی و جامعه شناختی

                                                      محمدجعفر ساعد

                                                دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

يك ايراني و چهار تبعه آفريقايي با فروختن دلارهاي سياه از مردم كلاهبرداري مي‌كردند. به روایت رسانه ها، روزهاي پاياني هفته گذشته مرد طلافروشي با حضور در اداره پليس مهاجرت و اتباع خارجي ناجا اطلاع داد كه يك مرد ايراني و چند تبعه آفريقايي با فروختن دلارهاي سياه به مردم، از آنها كلاهبرداري مي‌كنند.

از سوی دیگر، رييس پليس فضاي توليد و تبادل اطلاعات فرماندهي انتظامي آذربايجان شرقي از دستگيري كلاهبردار  بين المللي در فضاي اينترنت خبر داد. وی با اشاره به دريافت گزارشي مبني بر فعاليت فرد يا افرادي كه در خارج از كشور با شگرد خاص و از طريق ارسال ايميل با شهروندان ايراني ارتباط برقرار كرده و از آنان كلاهبرداري مي كنند گفت: با ثبت اين گزارش موضوع در دستور كار ماموران پليس فتا قرار گرفت. وي با بيان اينكه اين فرد با ارسال ايميلي بدين محتوا كه شما (شهروندان ايراني) برنده جايزه بزرگ نقدي شدهاند و براي دريافت مبلغ بايد هزينه پست را به دلار به حساب بانكي واريز كنند، گفت: تحقيقات ماموران پليس فتا براي شناسايي اين كلاهبردار آغاز و سرانجام اين فرد كه اهل گينه بود در تبريز شناسايي و دستگير شد.

ادامه نوشته

پایتخت تجاوز جنسی به زنان کجاست؟

پایتخت تجاوز جنسی به زنان کجاست؟

بشر؛ خشونت، شهوت و جنایت

                                                                 محمدجعفر ساعد

 امروز در خبرها آمده بود که نماينده‌ي ويژه سازمان ملل اعلام كرد، شرق كنگو پايتخت تجاوزات در جهان است. براساس گزارشي كه او ارايه كرده است، در يك ساعت به طور متوسط 48 زن در اين منطقه مورد تجاوز قرار مي‌گيرند. به گفته‌ي او زنان در اين منطقه دو انتخاب بيشتر ندارند، در خانه بمانند و از گرسنگي رنج ببرند و يا بيرون رفته و مورد سوء استفاده جنسي قرار بگيرند كه به دليل شرايط دشوار زندگي، اغلب زنان مجبور به انتخاب راه دوم مي‌شوند و به نظر مي‌رسد اين مساله براي آنها به يك قانون تبديل شده است. وي اضافه كرد: امروز اما هيچ نشانه‌اي از پايان يافتن جنگ و اين تجاوزات در كنگو ديده نمي‌شود. نهاد‌هاي حقوق‌بشري در برخي كشور‌هاي جهان و كميته حقوق بشر سازمان ملل نيز نسبت به ادامه روند نابهنجار و غيرانساني رفتار با زنان در شرق كنگو به دولت‌هاي مدعي حقوق بشري هشدار داده‌اند و اتخاذ راهي براي پايان دادن به اين رفتار‌ها را خواستار شده‌اند.

ادامه نوشته

جنایت و خشونت بشر و حقوق بشری

جنایت و خشونت بشر و حقوق بشری

                                                                                               محمدجعفر ساعد

 خشونت بشری در دنیای فعلی و پیشینه خونین گذشته او، سخن از سرشت و ماهیتی دارد که خردباوران بشری در باره آن قلم ها رانده و جوهرها بر سپیدی کاغذ و امثال آن مصروف داشته اند. از سرشتی خشونت محور تا ماهیتی پاک منش و فطرتی سالم یاد کرده اند. بعضی را این پیشینه خونین به باوری می کشاند که بدان سان، طبع بشر غیر این خشونت رفتاری نیست و برخی را نیز در تقابل آن، این باور است که تاریخ قرمزی حیات بشری، صرفاً رهاورد دور شدن از سرشت پاک او و حقیقت است و بس. صرفنظر از ورود به این قلمروهای اندیشه ای، بشر همواره در حال فریب خویش است و بهره گیری بیشتر از ابعاد سلبی قوه ذهنی و عقلانی اش نیز به خوبی نمایان می سازد که کدام روی سکه سرشت بشر، رنگ غالب دارد. خشونت و جنایت محوری در رفتار بشر طی هزاره ها و سده ها از تولد او، روندی مستمر در حیات وی به تصویر می کشد و این انگیزه بنیادین را در او تقویت می کند که در بطن و متن ذات او این خصلت نهفته است. اما داعیه های ظاهری اش به گونه ای دیگر در بان و کلان نمود می باد

 در همین راستا، بشر امروزی چندی است که سخن از حقوق بشر می گوید، گویی که در تقابل با دیوی ناخواسته رهگذری جز این نداشته که به مقابله برخیزد. اما بشر در مقابل کدام دیو خیالی است که اینگونه به واهمه رسیده و خود را مکلف به تجهیز نموده است؟ در مقابل سایر حیوانات؟ یا در مقابل دولت ها؟ و یا در مقابل با بشر؟

ادامه نوشته

امنیت محلی یا محله امنیتی؛ تحلیلی از نظرگاه جرم شناسی و سیاست جنایی

امنیت محلی یا محله امنیتی؛

تحلیلی از نظرگاه جرم شناسی و سیاست جنایی

                                                           محمدجعفر ساعد

                                                                           دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

چند صباحی نیست که از اجرایی شدن «طرح امنیت محله محور» می گذرد و به گفته رییس پلیس تهران این طرح در 2000 محله تهران به اجرا درآمده است. در چند روز اخیر، رئیس پلیس تهران با اشاره به جمع آوری زنان خیابانی دوباره بر اجرای این طرح و ادامه آن تاکید کردند. عنوان این طرح موجب تشکیک ذهنی نگارنده از نظر مفهوم شناسی دو جلوه «امنیت در محله ها یا امنیت محله محور» و «محله های امنیت محور» شد. یادداشت حاضر، ماحصل این تلاش از رهگذر تحلیل اجمالی شکلی و ماهیتی این طرح از دو منظر جرم شناسی و سیاست جنایی است که در ادامه می آید.

ادامه نوشته

افزایش زنان خیابانی و طرح امنیت محله محور

افزایش زنان خیابانی و طرح امنیت محله محور؛

پیشگیری وضعی از جرم به مثابه درمانی موقتی

                                                                                                                                                                                                                                        محمدجعفر ساعد

                                                                        دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

این روزها رسانه ها از افزایش زنان خیابانی در قالب گروه های خانگی و باندهای زیرزمینی خبر می دهند و از سوی دیگر، سردار حسین ساجد‌ی‌نیا نیز از برخورد پلیس با زنان خیابانی طی طرح امنیت محله‌محور خبر می دهد. فرمانده انتظامی تهران بزرگ در گفت‌وگو با فارس، گفت: برخورد با زنان خیابانی در دستور کار پلیس قرار دارد و این موضوع در طرح امنیت محله‌محور مورد لحاظ قرار گرفته است.

صزفنظر از پرداختن به علت شناسی افزایش این پدیده که در مجالی دیگر به قلم خواهم راند، سیاست طرح امنیت محله محور تاچه اندازه در این راستا می تواند کارآمد باشد؟

ادامه نوشته

توصیف و تحلیل «گذار از اندیشه به قعل جنایی در چارچوب یک پرونده

توصیف و تحلیل «گذار اندیشه به فعل جنایی»

در چارچوب یک پرونده

                                                                          محمدجعفر ساعد

                                                                 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

شاید در نگاه اول چنین به نظر برسد که وقوع جرم به ناگاه روی می دهد و مرتکب آن، بی هیچ تاملی بدان دست می یازد. در عالم جرم شناسی، برای اینکه جرمی روی دهد، فرایندی ذهنی سپری می شود. این فرایند، از اندیشه شروع می شود و تا کامل شدن جرم ادامه می یابد. در این میان، هرگونه اتفاقی می تواند روی دهد و مانع از تحقق کامل این جرم شود. نهادهای کیفری ای نظیر شروع به جرم، جرم عقیم و جرم محال در زمره مواردی هستند که در این گذار از اندیشه به فعل مجرمانه(acting out) مطرح می شوند. بدون ورود به وادی هر یک از این نهادهای کیفری، نوشتار مختصر حاضر تنها سعی دارد به گذار از اندیشه به فعل جنایی و مراحل ذهنی آن از منظر جرم شناسی با تمرکز بر قضیه ای واقعی بپردازد؛ قضیه ای که در آن یک مهندس که اسیر عشق خدمتکار خانواده پدری اش می شود، سرانجام قربانی باج گیری برادر خدمتکار می شود. مهندس درمانده از کانادان با فشار والدین به ایران می آید و در همان نگاه اول و بار اول دلباخته دختر خدمتکاری می شود که در منزل پدراش مشغول فعالیت است. برادر خدمتکار که پسری بیکار و دردسرساز است، از قضیه خبردار می شود و با علم به وضعیت آقای مهندس دست به باج گیری در قبال دیدن خواهرش می زند. این قضیه ادامه می یابد تا اینکه روزی خدمتکار را با چشمانی سیاه در منزل پدراش می بیند و کاسه صبرش لبریز شده و برادر معشوقه را تهدید می کند درصورت ادامه این رفتار از پول خبری نیست. با این حال برادر نه تنها از حضور خواهرش در منزل پدر مهندس جلوگیری می کند، در قراری که با مهندس داشته اقدام به زورگیری می کند و با تهدید چاقو کیف و موبایل و گردبند او را نیز می برد و فرار را بر قرار ترجیح می دهد. مهندس دلباخته به دادسرا مراجعه می کند و برادر مجرم، بازداشت می شود.

علت شناسی وقوع جرایم باج گیری و زورگیری و انگیزه مرتکب در ادامه نشان خواهد داد که در وقوع این جرایم، نه علت بلکه علت هایی نقش آفرینی کرده اند. با این حال، نگاه آغازین این نوشتار صرفاً به مقوله «گذار اندیشه به فعل جنایی» است و سایر گزاره ها به وقتی دیگر احاله می شود.

ادامه نوشته

مجازات های اجتماعی

مجازات های اجتماعی

نقدی بر لایحه مجازات های اجتماعی یا جایگزین

                                             محمدجعفر ساعد

درآمد

در گذشته های دور، زمانی که بشر در شکل جامعه ابتدایی سیر رویدادهای اجتماعی را جهت می داد و در فضای آکنده از سادگی و ساده زیستی و سرشار از همبستگی و از این رو نظارت مستقیم که امروزه از آن به استراتژی کنترل از راه نزدیک موسوم است، گذران عمر می نمود، نظام عدالت کیفری آن هم اگرچه به شکل کنونی نبود اما نظامی در پرتو این گونه جامعه بود و بدین سان کیفرهای اتخاذی در قبال تخلف از ارزش های اجتماعی  قابل توجه و هنجارهای کیفری در اشکال کاملاً سنتی نمایان می گردید.«اوردالی» یا «ور سرد» و «ور گرم» در زمره این گونه مجازات هاست که قدمتی به طول تاریخ حیات بشری دارد.شلاق، مثله کردن،سوزاندن و از این قبیل به منظور خارج کردن روح جنایتکاری که به زعم آنها به اندرون بزهکار رسوخ یافته از دیگر کیفرها در این زمان است.

با تحول جوامع بشری در اثر بکارکیری فکر و اندیشیدن در اوضاع و احوال خود و پویش برای یافتن پاسخی برای چیستی ها و چرایی ها، جامعه انسانی وارد دوره ای دیگر از حیات خود گردید و به زعم دورکیم جامعه ارگانیکی یا یه تعبیر کنت جامعه پویا را بوجود آورد.در این گونه جامعه، بشر و اوضاع و احوال وی روندی رو به پیچیدگی نهاده و استراتژی از راه نزدیک جای خود را به کنترل از راه دور می دهد.افزون بر این، به واسطه پیچیدگی های حاصله که پیچیدگی های شخصیت ها و وضعیت ها را به همراه داشته، به همان صورت که ارزش ها و هنجارهای اجتماعی و کیفری متحول می گردد، بزهکاران و وسایل ارتکابی آنها نیز در راستای تخلف از این ارزش ها و هنجارهای اجتماعی و کیفری مواجهه با تغییر می گردد.در نتیجه،پاسخ نظام عدالت کیفری نیز بالتبع به گونه ای رخ می نماید که بتواند ابزاری کارامد در قبال این تخلف ها باشد.

از این رو، در کنار سایر کیفرها، حبس نمودن بزهکاران به عنوان تدبیری مناسب به خیل مجازات های سنتی پیوست و پس از اندک زمانی گوی سبقت را از دیگر کیفرها ربود، چنانکه در زمره پرکاربردترین و معمول ترین مجازات ها در زرادخانه کیفری جای گرفت و تا به امروز نیز در راس چینش هرمی کیفرهای کاربردی جا خوش کرده است؛ کیفری که در ابندا به منظور جلوگیری از فرار متهمان و مجرمان عادی حداکثر برای چند روز تا زمان برگزاری جلسه محاکمه بکارگرفته شد، اما به زودی شاکله پدیداری و فلسفه وجودی آن تغییر یافت و به مثابه مجازاتی مناسب و ثابت به اجرا درآمد.

مطالعات و تحقیقات تاریح حقوق کیفری و تحولات کیفری در خصوص کارایی و برآیندهای کیفر حبس امروزه نشان می دهد که به مانند گذشته نمی توان به این مجازات چندان خوشایند نگریست و آموزه های جرم شناختی در این زمینه بیش از گذشته می نمایاند که حبس و زندان بیش از آنکه درمانگاهی برای بزهکاران باشد، مدرسه و آموزشگاهی برای بزهکاران در یادگیری چگونگی ارتکاب بزه مجدد و فراگیری شیوه های فرار از عدالت کیفری است. و به علاوه، بهبود نسبی شرایط فیزیکی زندانها در طی دو سده پیش نیز نتایج مثبت ، سودمند و موثری بر بازپذیری اجتماعی مجرمان و پیشگیری از ارتکاب جرم نداشته است. از این رو،  نزدیک به چند دهه ای است که مساله «جایگزین های زندان» در نظام های عدالت کیفری به مثابه بدیل هایی مناسب کیفر حبس و متناسب با شخصیت بزهکار در ابعاد ملی و بین المللی مطرح گردیده است.این مقوله، با اندک زمانی به سایر کیفرها تسری یافت و از این رو به جای طرح «مجازات های جایگزین حبس»، « مجازات های اجتماعی» که دامنه ای گسترده تری را شامل می شود، وارد نوشتگان علوم جنایی و ادبیات حقوق کیفری گردید.

در این نوشتار سعی آن است که به اجمال،به مفهوم شناسی این مجازات ها، گونه های آن و جایگاه آنها در نظام عدالت کیفری کشورمان پرداخته شود.

این کیفرها که در بادی امر تدابیری در راستای جایگزینی زندان و کیفر سالب آزادی بودند، به واسطه میزان پاسخ دهی آنها در امر بازسازگاری و بازپروری بزهکاران و از این رو عدم تمایل به بزهکاری مجدد، آرام آرام دامنه  ای گسترده به خود گرفت و بدیلی مناسب یرای سایر کیفرها گردید.

ادامه نوشته

سناریو تکرار جرم و رویکرد نظام عدالت کیفری

سناریو تکرار جرم و رویکرد نظام عدالت کیفری

                                                                                محمدجعفر ساعد        

درآمد

 سناریو جرم، عمری به قدمت تاریخ بشر دارد. در این سناریو، بزهکار و بزه دیده بازیگران آن به شمار مي آيند که نقش اول و اصلی آن به عهده بزهکار است و بزه دیده به منزله نقش دوم و مكمل   ايفاي نقش مي كند.اين رویداد که به واسطه ماندگاری و پایداری آن در فرایند اجتماعی بشر به مثابه پدیده ای اجتماعی شناخته شده است، رخدادی است که با نقض ارزشها و هنجارهای اخلاقی و اجتماعی، نظم و امنیت مطلوب جامعه بشری را مختل نموده و آرمان پیدایی و پدیداری بشر را با تاخیر مواجه می نماید.در این میان، تکرار جرم نیز فرایندی را تشکیل می دهد که به موجب آن شخصی که پیشتر به واسطه ارتکاب بزهی تحت پیگرد نظام عدالت کیفری قرار گرفته و متعاقب تحقیق، تعقیب و محاکمه، حکم محکومیت قطعی علیه وی صادر شده است، مجدداً به واسطه حالت خطرناک و ظرفیت جنایی بالا به دنیای بزهکاری روی می آورد و هنگامه مجرمانه دیگری خلق می کند که واجد پاسخ از سوی سیستم عدالت کیفری است. از این رو، بشر،در جهت مقابله ای همه جانبه با این رویداد اعم از بزهکاری نخستین و نیز تکرار بزه، با سیر تحول مکانیکی به ارگانیکی، تحدید حدود و تشکیل دولت ها ، به اتخاذ پاسخ و واکنش مناسب و متناسب آن تحت لوای «سیستم  عدالت کیفری» اهتمام ورزیده است.

مطالعات تاریخ حقوق کیفری و نیز تاریخ تحولات آن به خوبی گویای این واقعیت است که این پاسخ ها با وصف  خصیصه احتمالی «تناسب و متناسب» که در دوره های مختلف تاریخ حقوق کیفری در راستای ریشه کن کردن این پدیده و یا حداقل کاهش آن وضع شده اند، ضمن تبلور در  اشکال گوناگون، هنوز نتوانسته است که فرایند ذهنی و عینی وقوع این رخداد مجرمانه را عقیم نموده و به هدف نخستین توسل به این پاسخ ها در گستره نظام عدالت کیفری دست یابد.زیرا افرادی که برای نخستین بار مرتکب نقض یکی از هنجارهای کیفری می شوند، متعاقب تحمل کیفر به مثابه برآیند و عواقب فعل جنایی ارتکابی، به ناگاه، مجدداً در منجلاب جرم گرفتار شده و حادثه مجرمانه ای دیگر می آفرینند.

براستی، علت چیست و مشکل کدام است؟ چرا بزهکاران، به ویژه، شمار غالب آنها، بعد از ارتکاب جرم و تحمل کیفر صادره در قبال آن، دوباره  برگ مجرمانه دیگری را در سجل کیفری خود به ثبت می رسانند و چرخ سیستم عدالت کیفری را مجدداً به حرکت درمی آورند؟ براستی،راهکار و درمان این مشکل را در کجا بایستی جست؟ 

ادامه نوشته