چرایی افزایش رو به رشد اسیدپاشی در نگاهی جرم شناختی/ دکتر محمدجعفر ساعد

چرایی افزایش رو به رشد اسیدپاشی در نگاهی جرم شناختی

             دکتر محمدجعفر ساعد

                مدرس دانشگاه و جرم شناس

کلام اول

اسیدپاشی امروزه یکی از ابزارهای ساده انتقام و ارضای خواسته های غیرانسانی پاره ای از اشخاص بیمار روانی و اجتماعی شده است و گویی گریزی از این واقعه هم نیست. اگر جرم را به مانند امیل دورکیم فرانسوی، پدیده ای اجتماعی بدانیم و عاملی برای سالم سازی جامعه، باید اعتقاد داشت که هیچکاه جامعه انسانی عاری از این پدیده نخواهد بود و نیازی به آن هم نیست. اما برخی از این رویدادها چنان وجدان جامعه را جریحه دار می کنند که تمرکز بشری را نیز مختل ساخته و تا مدتها در بطن و متن اندیشه  ذهن او ماندگار می شود. اسیدپاشی در زمره این وقایع مجرمانه است که چاره اندیشی برای دست کم کاهش قابل ملاحظه آن ضرورتی گریزناپذیر است. زیرا این پدیده در بیشتر اوقات قربانیان آن را ناتوان و از کارافتاده ساخته و به نوعی ادامه حیات اجتماعی را برای آنان نامیسر و بعضا ناممکن می سازد.

از این گذشته، جامعه ایرانی هر روز که به پیش می رود، با این پدیده بیشتر برخورد کرده و میران فراوانی آن فراوان و فراون تر می شود. این مشکل به نوعی می رود که به یک معما تبدیل شود. آیا خلاء قانونی یا محدودیت قانونی است که عامل افزایش این پدیده شده یا اینکه قطع نظر از پیش بینی های قانونی، مشکل جایی دیگر و راهکار برای برون رفت از آن را باید در جایی دیگر جستجو کرد. نوشتار حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش بنیادین است.

ادامه نوشته

قربانی شدن «اخلاق» به بهانه پیشگیری از تجاوز جنسی ازدواج کودک با سرپرست (!) دکتر محمدجعفر ساعد

قربانی شدن «اخلاق» به بهانه پیشگیری از تجاوز جنسی

ازدواج کودک با سرپرست (!)

دکتر محمدجعفر ساعد

جرم شناس و مدرس دانشگاه

کلام اول

امروز قانونی از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت که به موجب آن سرپرستان فرزند خواندگان می توانند با آنها ازدواج کنند! تصویب این قانون به این بهانه بوده که بعضا به واسطه عدم محرمیت میان فرزند خوانده و سرپرست، تجاوز جنسی هایی روی می داده است که تنها راه برون رفت از وقوع این پدیده نامبارک، وضع این قانون اندیشه شده است (!) در این راستا، جلوگیری از سوءاستفاده از کودکان را نیز هدفی دیگر برای وضع این قانون دانسته اند.

در واقع، ماده 27 لایحه حمایت از کودک و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست سال 88 پس از پرداختن به مساله ازدواج سرپرست، (بعد از صدور حکم سرپرستی توسط دادگاه) به مقوله ممنوعیت ازدواج بین سرپرست و فرزندخوانده پرداخته است. لازم به یادآوری است که قانونگذار در ماده مذکور، در راستای رفع نواقص و کاستی‌های قانون قبلی و نیز حمایت موثر از طفل فرزندخوانده گام موثری برداشته است تا به آنجا که در ادامه ماده 27، در تبصره عنوان می‌کند که: «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن فی‌مابین سرپرست و طفل ممنوع است». تبصره فوق از این لحاظ که قانونگذار تلاش کرده در جهت حفظ منافع طفل و ایجاد محیطی گرم و خانوادگی در راستای رشد و بالندگی کودک مترقی عمل کند، شایان توجه است در نسخه اصلاح‌شده مورخ 4مرداد 1391 مجلس شورای اسلامی تغییری نسبت به این ماده ایجاد نشده و ایرادی هم از سوی شورای نگهبان درخصوص تبصره ماده عنوان نشده است. اما بخش سوال‌انگیز و درواقع از ابداعات ماده مذکور، تبصره انتهایی ماده در نسخه مورخ 91/12/5 است. بنابراین در اصلاحی که در تعاقب نظر شورای نگهبان در خصوص ایراد وارده به تبصره ماده 27 به‌وجود آمده، مجلس شورای اسلامی تبصره ماده 27 را به این نحو اصلاح کرده است: «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن بین سرپرست و فرزندخوانده ممنوع است، مگر اینکه دادگاه صالح پس از اخذ نظر مشورتی سازمان این امر را به مصلحت فرزندخوانده تشخیص دهد.»

یادداشت حاضر نظری اجمالی به وضع این تبصره داشته و آن را در بوته نقد جرم شناختی و اخلاق قرار می دهد تا نشان دهد که وضع چنین تبصره ای نه تنها مفید نبوده و مانع سوءاستفاده از کودکان نمی شود بلکه برعکس عاملی برای سوءاستفده از آنان خواهد بود.

ادامه نوشته

نگاهی جرم شناسی به تجاوز جنسی به نونهالان و نوجوانان دختر «هیس»؛ فیلمی برای فریاد دختران / دکتر محمد

                  نگاهی جرم شناختی به تجاوز جنسی به نونهالان و نوجوانان دختر

                               «هیس»؛ فیلمی برای فریاد دختران

                                           دکتر محمدجعفر ساعد

                                      مدرس دانشگاه و جرم شناس

کلام اول

هیس، فریاد خاموش دخترانی است که در جامعه بشری قربانی پدیده ای شوم اجتماعی می شوند؛ پدیده ای که دیر زمانی است ریشه در فرایند اجتماعی بشری دارد و چنان در دل آن جا خوش کرده که امیدی برای رهایی اش نیست. تجاوز جنسی به نوباوگانی که نه زبان بازگو دارند و نه گوش شنوایی برای شنیدن آن در کنار خود می بینند؛ بلایی برای جان و روان این آینده سازان آینده خلق بشر که در تنگناهای فکری غوطه می خورند و با ایجاد حصار های خشک و نامنعطف ذهنی، مسیرهای وقوع چنین پدیده ای دلخراش را در جامعه خود همواره ساخته اند.

 نگاهی به این فیلم، ذهن بی جان مرا جدای از اینکه بی رمق و بی رمق تر ساخت، به همهمه واداشت که قلمی بفرساید و از دیدگاه جرم شناسی نیم نظری به این واقعه در فرایند جامعه ایرانی بیندازد تا شاید ضمن تلنگری حداقلی به ذهن شهروندان ایرانی، دست کم مسیر یافتن راه حل یا راه حل های احتمالی برای برون رفت از این معضل، آغاز شود، هرچند که خود نتواند و ناتوان از ارائه راه حلی برای آن باشد. چرا که قلم ها همواره تکلیف بر «ارائه راه حل» ندارند و «طرح مساله» نیز می تواند برای برخی از آنان، رفع تکلیف اخلاقی کند.

ادامه نوشته

حکایت جرم شناسی از کیفر زورگیری: مُسکنی مرگ آور یا راه چاره ای درمانگر /دکتر محمدجعفر ساعد

حکایت جرم شناسی از کیفر زورگیری:

مُسکنی مرگ آور یا راه چاره ای درمانگر

                                                                                               دکتر محمدجعفر ساعد

                                                                                                    وکیل دادگستری

چندی پیش زورگیران درمانده بزور و با شتاب هرچه تمامتر به سوی خداوند صابر شتافتند اما حکایت همچنان باقی است، گویی نه خانی بوده و نه خانی رفته! زورگیران بزور مجازات راهی دیار باقی شدند تا به همگان این درس راستین را بیاموزند که جامعه انسانی نه هیچگاه عاری از جرم در معنای عام و عاری از جرم زورگیری به معنای خاص خواهد شد و نه این مجازات و نحوه کیفردهی نیز اثری در میزان وقوع و کم و کیف آن دارد. این، پیام تاریخ حیات بشری است که در گذشته به کرات بر آن روایت کرده و سروده های عملی فراوان سروده است.

ادامه نوشته

هرکه «زورش» بیش، «مجازاتش» بیشتر/ دکتر محمدجعفر ساعد

هرکه «زورش» بیش، «مجازاتش» بیشتر

محمدجعفر ساعد

 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

   وکیل پایه یک دادگستری

کلام اول

زورگیری در زمره جرایم ارتکابی «یقه آبی» هاست که با تکیه بر نیروی بدنی و زور ارتکاب می یابد. زورگیر، با بهره گیری از توان جسمی اش رو به سوی جامعه می آورد و در وضعیت خاص مطلوب خویش با توسل به زور و وسایل تسهیل کننده آن، پول و زیورآلات ارزشمند و اموالی از این دست را از دیگری می گیرد و فرار را بر قرار ترجیح می دهد. این روزها، تکرار زورگیری در شهرها و به ویژه کلان شهرهای ایرانی، نگرانی بس فراوانی را ایجاد کرده و وضعیت بحران گونه ای را به ذهن متبادر می سازد.

ادامه نوشته

عروس خون بس و قتل برای حفظ آبروی قبیله در نگاه جرم شناسی/ دکتر محمدحعفر ساعد

عروس خون بس و قتل برای حفظ آبروی قبیله:

نگاهی جرم شناختی و تاملی جامعه شناختی

    محمدجعفر ساعد

             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

ديوان‌عالي‌كشور درخواست اعاده دادرسي وكلاي عروس خون‌بس را رد كرد و اين زن جوان بار ديگر به يك قدمي چوبه‌دار بازگشت. به گزارش شرق، مريم معروف به عروس خون‌بس متهم است شش‌سال پيش دختري جوان را كه تصور مي‌كرد قصد برهم زدن زندگي‌اش را دارد به قتل رسانده است. او ادعا مي‌كند قاتل نيست و آنچه در تحقيقات اوليه بيان كرده درست است...اين زن در بازجويي‌هاي اوليه ادعا كرده‌ بود مردي همدست او بود و قاتل اصلي آن مرد است اما بعدها اعترافاتش را پس گرفت و در جلسه محاكمه گفت قاتل خودش است. مريم زماني كه 16ساله بود براي پايان دادن به كشتار ميان دو قبيله در استان فارس به عنوان عروس خون‌بس به خانه شوهر رفت و چند سال بعد وقتي كه زندگي خانوادگي‌اش را در خطر ديد و متوجه شد مادرشوهرش قصد دارد دختر ديگري را براي همسري شوهرش برگزيند و خانواده‌اش با اين كار سرشكسته خواهند شد تصميم گرفت از آن دختر انتقام بگيرد. مريم در اعترافش گفته است: قرار بود از آن دختر فيلم بگيريم و تهديدش كنيم تا از زندگي‌ام بيرون برود اما با هم درگير شديم و او بيهوش شد. مردي كه قرار بود در فيلمبرداري با آن دختر رابطه برقرار كند او را خفه كرد و بعد من خانه را آتش زدم و فرار كردم. مريم گفت: من دخترك را نكشتم و همه اين موضوع را مي‌دانند حتي اولياي‌دم اما به خاطر اينكه دخترشان را به خانه‌ام كشاندم از آنها طلب حلاليت مي‌كنم. من از خانواده خودم به خصوص مادرم هم طلب بخشش مي‌كنم و از اينكه نتوانستم عروس‌خون‌بس خوبي باشم از او عذرخواهي مي‌كنم و مي‌گويم بيشتر از همه دنيا دوستش دارم و نمي‌خواستم كاري كنم كه ناراحت شود. بعد از اينكه بيش از 20نفر از مردان دو قبيله كشته شدند من را به عنوان عروس خون‌بس به قبيله مقابل دادند اما ظلمي كه به من شد نگذاشت تا وظيفه‌ام را به عنوان عروس‌خون‌بس به درستي انجام دهم و به همين دليل هم از قبيله‌ام معذرت مي‌خواهم.

ادامه نوشته

زنگ خطر افزایش رو به رشد پدیده «فرزند آزاری» در جامعه ایرانی و تحلیلی جرم شناختی/دکتر محمدجعفر ساعد

زنگ خطر افزایش رو به رشد پدیده «فرزند آزاری»

در جامعه ایرانی و تحلیلی جرم شناختی

                 محمدجعفر ساعد

             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

«زهرای سه ساله قربانی اعتیاد مادر شد. چهارشنبه 21 تيرماه سال جاري در تماسي با اورژانس اجتماعي 123 يك مورد كودك آزاري در اصفهان گزارش شد و «زهرا – ك» كه به گفته همسايه‌ها توسط مادر معتاد خود مورد آزار قرار گرفته بود با حكم مداخله مددكاري اجتماعي روانه بيمارستان شد...مددكار اجتماعي اين كودك در خصوص وضعيت جسمي زهرا گفت: آثارگارگرفتگی، بریدگی و پارگی بر روی بدن این کودک ديده مي‌شود....عفونت‌های بسيار شدیدی زیر بغل این کودک مشاهده می‌شود و هم‌چنين گزارشي از احتمال تجاوز به كودك ارايه و براي بررسي به پزشكي قانوني ارسال شده است... مادر زهرا معتاد به مواد مخدر است و به همين دليل فرزند خود را مورد آزار جسمي قرار داده است...زهراي سه ساله به دور از پدر و دركنار مادر زندگي مي‌كند و اگرچه كودك، دايي خود را عامل اصلي آزارها مي‌داند اما گزارشاتي وجود دارد كه مادر را عامل كودك آزاري معرفي مي‌كند... سال گذشته، عضو انجمن حمایت از کودکان بدسرپرست در گفت‌وگویی با خبرنگار ایسنا، منطقه اصفهان، موارد کودک آزاری را با افزایش آمار طلاق مرتبط اعلام کرده بود...»( به نقل از ایسنا و تابناک)

ادامه نوشته

رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین! از «کاهش سن اعتیاد» تا «کاهش سن روسپیگری»/دکتر محمدجعفر ساعد

رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین خود!

از «کاهش سن اعتیاد» تا «کاهش سن روسپیگری»

      محمدجعفر ساعد

      دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

تا چند صباح پیش یکی از مسئولین از کاهش سن اعتیاد در کشور خبر داد و دیروز نیز یکی از مسئولین از کاهش سن روسپیگری در کشور. گویا «رقابت تنگاتنگ جرایم در کاهش سن مرتکبین شان» نه تنها تمامی ندارد بلکه هرچه به پیش می رود، داغ و داغ تر می شود. از یک سو، مديركل فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر «در بيست و هفتمين همايش انجمن مددكاران اجتماعي» از كاهش سن اعتياد از 23 به 15 سال طبق برخي گزارش‌ها یاد می کند و از سوی دیگر، طبق گفته های مدير كل امور آسيب‌ديدگان اجتماعي سازمان بهزيستي كشور در میزگرد «بررسي آسيب هاي اجتماعي پديده زنان خياباني»، «متوسط سن زنان تن فروش» در كشور کاهش یافته و در چند سال اخير این روند همواره با كاهش مواجه بوده و در سال 89 تا 90 نيز ميانگين سني اين زنان يك سال كاهش يافته است.

ادامه نوشته

كاهش سن اعتياد و علل جرم شناختی آن/ دکتر محمدجعفر ساعد

كاهش سن اعتياد و علل جرم شناختی آن

              محمدجعفر ساعد

        دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

به گزارش ايسنا، «در بيست و هفتمين همايش انجمن مددكاران اجتماعي با اشاره به كاهش سن اعتياد از 23 به 15 سال طبق برخي گزارش‌ها، عنوان شد: تا پيش از اين تصور مي‌شد كه اغلب افراد مجرد معتاد مي‌شوند، اما هم اكنون 60 درصد معتادان را افراد متاهل تشكيل مي‌دهند....طبق آمارهاي سال 86، 2 ميليون معتاد قطعي داريم و از آنجايي كه 60 درصد اين افراد متاهل هستند و سرانه پنج تا شش فرزند دارند، بدين ترتيب 12 ميليون نفر از خانواده‌ها و افراد جامعه در معرض تهديدات اجتماعي قرار دارند و اين امر لزوم توجه به امر پيشگيري را بيش از پيش افزايش مي‌دهد، چرا كه اين افراد به دليل گرفتاري‌هاي اقتصادي و فقر تحصيلي، توان استفاده از بروشورها و كتاب‌هايي كه حاوي پيام‌هاي تبليغاتي است را ندارند و اين امر ضرورت تغيير رويكرد در حوزه پيشگيري اجتماعي را افزايش مي‌دهد....»(به نقل از ایسنا)

ادامه نوشته

علل جرم شناختی رواج پدیده مسری اختلاس در ایران/دکتر محمدجعفر ساعد

بازار داغ اختلاس و رقابت ناتمام مستخدمین دولتی

علل جرم شناختی رواج پدیده مسری اختلاس در ایران

                         محمدجعفر ساعد

                                                             دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

چند صباحی است که جامعه ایرانی به واسطه فراوانی پدیده «اختلاس» از نظر روانی «شرطی» شده اند و هر از گاهی اگر در رسانه ها خبری جدید از اختلاس جدید نبینند و نخوانند، احساس خوشایندی نداشته و دلتنگ می شوند. گویی سریال اختلاس در پیکره جامعه ما، چندین حلقه ای است و با پایان حلقه نخست، حلقه دیگر آماده رونمایی می شود. اختلاس کارمند بانک در اراک و اختلاس گروهی کارمندان بانک در اصفهان و ردپای مدیرعامل سابق بانک مرکزی در بانکی در هرمزگان و مواردی از این دست تنها چند حلقه پیدای این پدیده نامبارک است و گویا تمامی هم ندارد. به نظر شما این رقابت تنگاتنگ مستخدمین دولتی و ایجاد بازاری داغ از اختلاس های ریز و درشت محصول چیست؟ چه عللی، خالق این واقعه شوم اجتماعی است و  چه عواملی، این بیماری مسری را بی درمان ساخته است؟ نگارنده در این یادداشت از منظر جرم شناسی، سیاست جنایی و جامعه شناسی جنایی، نیم نگاهی به این پدیده جنایی دارد.

ادامه نوشته

افزایش روزافزون جرایم سایبرإرهاورد نافهمی و بدفهمی دموکراتیک/ دکترمحمدجعفر ساعد

افزایش روزافزون جرایم در فضای سایبر؛

 رهاورد نافهمی و بدفهمی دموکراتیک

                                                                         محمدجعفر ساعد

                                                              دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

هر روز که سری به رسانه های خبری نوشتاری و سایبر می زنیم، فراوانی جرایم سنتی و نوین در فضای سایبر را بیش از پیش به دیده می بینیم. توهین و نشراکاذیب به قهرمان کاراته، توهین به مقدسات برای سرگرمی، درج عکس های دوستان عشقی و دلبران و دلباختگان ناکام میدان عشق، و نمونه هایی از این دست تنها برگ نخستین دفتر جرایم در فضای سایبر هستند. این فراوانی از چه رهگذری است و به چه علت؟ چرا شهروندان ایرانی همین که پا در محیط مجازی می گذارند بی محابا هرچه دل تنگشان می خواهد جامه عملی می پوشند و خالق پدیده های سنتی و نوین جنایت می شوند؟به نظر شما ضعف فرهنگی داریم؟ روانپریشیم؟ روان نژندیم؟ آرمانگراییم؟ واقع بینیم؟ کوتاه سخن اینکه مشکل کجاست؟

 

ادامه نوشته

اجرای طرح امنیت محله محور/ دکتر محمدجعفر ساعد

اجرای طرح امنیت محله محور؛

کدام موفقیت!؟

                                                                                        محمدجعفر ساعد

                                                                            دکتری حقوق کیفری و  جرم شناسی

کلام اول

به نقل از روزنامه تهران امروز سه شنبه گذشته، فرمانده انتظامی تهران بزرگ از موفقیت طرح امنیت محله محور در سال جاری خبر داده و عامل این موفقیت را دستگیری 300 خرده فروش موادمخدر در اولین مرحله از اجرایی شده این طرح دانسته اند.

 

ادامه نوشته

مصاحبه ایسنا با مدیر وبلاگ علوم جنایی در مورد اسیدپاشی

مصاحبه ایسنا با مدیر وبلاگ علوم جنایی در مورد اسیدپاشی

با نگاه كينه جويي كه از سطل خالي او خالي‌تر بود؛

پوست تنش ريخت...

زن هميشه به اين فکر مي‌کرد که دست‌هاي مرد چقدر زمخت و بزرگ هستند. حتي حالا هم که از هم جدا شده بودند، به آن دست‌ها فکر مي‌کرد، دست‌هايي که يکبار چاقو را توي گونه‌هايش فرو کرده بود و يکبار با هرم قاشق داغي، جاي‌جاي تنش را نقره داغ کرده بود و يکبار هم ...

حالا هم مرد با همان دست‌هاي زمخت و بزرگش، سطلي را نگه داشته بود و به سمت او مي‌آمد. زن به آن دست‌ها خيره شد! بعد به حالت نگاه مرد...واي نگاهش... نگاهش... همه چيز دستگيرش شد، ولي ديگر دير شده بود.

سطل پر از اسيد به يکباره از پنجره ماشين تو آمد و روي تمام تنش خالي شد، زن فرو ريختن و تکه تکه شدن لباس‌هايش را احساس کرد. بعد ديد که پوست تنش هم مثل لباس‌هايش فرو ريختند. مرد آنجا ايستاده بود. با دست‌هاي بزرگ و سطل خالي‌اش. با آن نگاه کينه جويش که حالا از سطل خالي‌اش هم خالي‌تر بود...

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)- منطقه خراسان، عفت زن 38 ساله‌ زيبايي بود که يكي ديگر از قربانيان اين حادثه اسف‌بار است، او چندي پيش در مشهد از سوي شوهرش مورد حمله وحشيانه قرار گرفت.

و اين قصه اسيد پاشي قصه تازه‌اي نيست...

ادامه نوشته

کلاهبرداری چند میلیتی؛ بازار داغ مجرمین

کلاهبرداری چند ملیتی؛ بازار داغ مجرمین

نگاهی جرم شناختی و جامعه شناختی

                                                      محمدجعفر ساعد

                                                دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

يك ايراني و چهار تبعه آفريقايي با فروختن دلارهاي سياه از مردم كلاهبرداري مي‌كردند. به روایت رسانه ها، روزهاي پاياني هفته گذشته مرد طلافروشي با حضور در اداره پليس مهاجرت و اتباع خارجي ناجا اطلاع داد كه يك مرد ايراني و چند تبعه آفريقايي با فروختن دلارهاي سياه به مردم، از آنها كلاهبرداري مي‌كنند.

از سوی دیگر، رييس پليس فضاي توليد و تبادل اطلاعات فرماندهي انتظامي آذربايجان شرقي از دستگيري كلاهبردار  بين المللي در فضاي اينترنت خبر داد. وی با اشاره به دريافت گزارشي مبني بر فعاليت فرد يا افرادي كه در خارج از كشور با شگرد خاص و از طريق ارسال ايميل با شهروندان ايراني ارتباط برقرار كرده و از آنان كلاهبرداري مي كنند گفت: با ثبت اين گزارش موضوع در دستور كار ماموران پليس فتا قرار گرفت. وي با بيان اينكه اين فرد با ارسال ايميلي بدين محتوا كه شما (شهروندان ايراني) برنده جايزه بزرگ نقدي شدهاند و براي دريافت مبلغ بايد هزينه پست را به دلار به حساب بانكي واريز كنند، گفت: تحقيقات ماموران پليس فتا براي شناسايي اين كلاهبردار آغاز و سرانجام اين فرد كه اهل گينه بود در تبريز شناسايي و دستگير شد.

ادامه نوشته