جنایت و خشونت بشر و حقوق بشری

جنایت و خشونت بشر و حقوق بشری

                                                                                               محمدجعفر ساعد

 خشونت بشری در دنیای فعلی و پیشینه خونین گذشته او، سخن از سرشت و ماهیتی دارد که خردباوران بشری در باره آن قلم ها رانده و جوهرها بر سپیدی کاغذ و امثال آن مصروف داشته اند. از سرشتی خشونت محور تا ماهیتی پاک منش و فطرتی سالم یاد کرده اند. بعضی را این پیشینه خونین به باوری می کشاند که بدان سان، طبع بشر غیر این خشونت رفتاری نیست و برخی را نیز در تقابل آن، این باور است که تاریخ قرمزی حیات بشری، صرفاً رهاورد دور شدن از سرشت پاک او و حقیقت است و بس. صرفنظر از ورود به این قلمروهای اندیشه ای، بشر همواره در حال فریب خویش است و بهره گیری بیشتر از ابعاد سلبی قوه ذهنی و عقلانی اش نیز به خوبی نمایان می سازد که کدام روی سکه سرشت بشر، رنگ غالب دارد. خشونت و جنایت محوری در رفتار بشر طی هزاره ها و سده ها از تولد او، روندی مستمر در حیات وی به تصویر می کشد و این انگیزه بنیادین را در او تقویت می کند که در بطن و متن ذات او این خصلت نهفته است. اما داعیه های ظاهری اش به گونه ای دیگر در بان و کلان نمود می باد

 در همین راستا، بشر امروزی چندی است که سخن از حقوق بشر می گوید، گویی که در تقابل با دیوی ناخواسته رهگذری جز این نداشته که به مقابله برخیزد. اما بشر در مقابل کدام دیو خیالی است که اینگونه به واهمه رسیده و خود را مکلف به تجهیز نموده است؟ در مقابل سایر حیوانات؟ یا در مقابل دولت ها؟ و یا در مقابل با بشر؟

ادامه نوشته

تحلیلی جامعه شناختی و جرم شناختی از ایجاد محدودیت در اسکی بانوان

تحلیلی جامعه شناختی و جرم شناختی از ایجاد محدودیت در اسکی بانوان؛

جایگاه سرپرستی در ورزش بانوان کجاست؟

                                                        نارنین کیانی فرد

                          کارشناسی ارشد مطالعات زنان و خانواده و وکیل پایه یک دادگستری

کلام اول

با امید به آنکه اعلام خبر ممانعت از حضور زنان بدون سرپرست در پیست اسکی، از سوی مسئولان مربوطه مورد تکذیب واقع شده و صحت قطعی و اجرایی نداشته باشد هرچند که گفته اند اصولا تا نباشد شایعاتی مردم نگویند از این شایعات!- مطلب خود را آغاز می کنم.

با شروع برف سنگین و بی سابقه در تهران در دومین ماه پائیزی،تب و تاب ورزش اسکی و گشایش پیست های اسکی نیز شوری دوباره گرفت . چندی است  از برف سنگین که مناسب و با دوام برای این ورزش مفرح باشددر تهران خبری نبوده است و بارش این برف همه را غافلگیر و در ضمن شادمان کرد . اما هنوز مدتی از این شعف زمستانی نمی گذشت که به ناگاه خبر ممنوعیت و محدودیت بانوان اسکی باز از سوی برخی خبرگزاری ها اعلام شد و واکنش های ضد و نقیضی در این خصوص ارائه شد که البته پاسخ نایب رئیس فدراسیون اسکی بانوان در این میان امیدوار کننده بود. ایشان اعلام کردند که صدور چنین دستور العملی در اسکی اصلا اجرایی نیست،چرا که نمی توان برای اسکی بازان تعیین و تکلیف کرد که با چه کسانی به پیست بروند. اصولا اسکی یک ورزش خانوادگی است و هرکس هرطور که دلش بخواهد می تواند به محل بیاید .

تحلیلی که می توان از این قضیه و محدودیت انگاری ارائه داد را می توان با تکیه بر دو گزاره زیر بررسی کرد که در ادامه خواهد آمد:

مساله اول ممنوعیت کلی دختران و زنان در پیست اسکی بدون حضور سرپرست قانونی یا شوهر

مساله دوم الزام بانوان به پوشش مناسب و مطابق با الگوی ارائه داده شده از سوی مسئولین مربوط

ادامه نوشته

امنیت محلی یا محله امنیتی؛ تحلیلی از نظرگاه جرم شناسی و سیاست جنایی

امنیت محلی یا محله امنیتی؛

تحلیلی از نظرگاه جرم شناسی و سیاست جنایی

                                                           محمدجعفر ساعد

                                                                           دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

چند صباحی نیست که از اجرایی شدن «طرح امنیت محله محور» می گذرد و به گفته رییس پلیس تهران این طرح در 2000 محله تهران به اجرا درآمده است. در چند روز اخیر، رئیس پلیس تهران با اشاره به جمع آوری زنان خیابانی دوباره بر اجرای این طرح و ادامه آن تاکید کردند. عنوان این طرح موجب تشکیک ذهنی نگارنده از نظر مفهوم شناسی دو جلوه «امنیت در محله ها یا امنیت محله محور» و «محله های امنیت محور» شد. یادداشت حاضر، ماحصل این تلاش از رهگذر تحلیل اجمالی شکلی و ماهیتی این طرح از دو منظر جرم شناسی و سیاست جنایی است که در ادامه می آید.

ادامه نوشته

افزایش زنان خیابانی و طرح امنیت محله محور

افزایش زنان خیابانی و طرح امنیت محله محور؛

پیشگیری وضعی از جرم به مثابه درمانی موقتی

                                                                                                                                                                                                                                        محمدجعفر ساعد

                                                                        دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

این روزها رسانه ها از افزایش زنان خیابانی در قالب گروه های خانگی و باندهای زیرزمینی خبر می دهند و از سوی دیگر، سردار حسین ساجد‌ی‌نیا نیز از برخورد پلیس با زنان خیابانی طی طرح امنیت محله‌محور خبر می دهد. فرمانده انتظامی تهران بزرگ در گفت‌وگو با فارس، گفت: برخورد با زنان خیابانی در دستور کار پلیس قرار دارد و این موضوع در طرح امنیت محله‌محور مورد لحاظ قرار گرفته است.

صزفنظر از پرداختن به علت شناسی افزایش این پدیده که در مجالی دیگر به قلم خواهم راند، سیاست طرح امنیت محله محور تاچه اندازه در این راستا می تواند کارآمد باشد؟

ادامه نوشته

درآمدی مفهوم شناختی بر سیاست جنایی

درآمدی مفهوم شناختی بر سیاست جنایی

                                                                                               محمدجعفر ساعد

                                                                                 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

1) از سياست كيفري تا سیاست جنایی

دانش واژه سیاست جنایی برای نخستین بار توسط اندیشمندی آلمانی به نام « فوئر باخ» در کتابی با عنوان «حقوق کیفری» به سال 1803 بکاربرده شد. در بادی امر، نحوه بکارگیری با توجه به داشته های علمی جنایی به این گوبه بود که در ارتباط با سیاست های اتخاذی مقابله با جرم و بزهکاری مبتنی بر نگرشی «مضیق» بوده و هر آن عملی جنایی به وقوع می پیوست، با «واکنش» اتخاذی که به شکل «کیفر» نمودار می گردید، بی درنگ با آن مقابله می شد.

از این رو، طرز تلقی از این نوع واکنش، در معنایی محدود و با عنوان «سیاست کیفری» در عالم اندیشه های جنایی مطرح گردید. گذر زمان و رشد آموزه ها و افزودن به پیشینه ها به فعالان این گستره آموخت که خارج از فضای «واکنش» می توان به نوعی از رهگذر «کنش» نیز به این مقابله اهتمام ورزید و در کنار «کیفر»، ابزارهای دیگری که جنبه کنشی آن غالب باشد می توان بکارگرفت. این گونه شد که دیگر از «واکنش» دست کشده و رو به سمت پذیرش «پاسخ» گذاشته شد. بدین سان، در وهله نخست صرفاً تمرکز نگاه بر مقوله کیفردهی و واکنش بود و در گام بعدی در کنار این واکنش، کنش نیز افزوده شد و در نتیجه دامنه مقابله، جلوه ای دوگانه واکنشی-کنشی به خود گرفت.

 

ادامه نوشته

عیدتان فرخنده باد!

عیدتان فرخنده باد!

این عید فرخنده را بر تمامی عاشقان آن حضرت تبریک می گوییم. دلاورمردی ها و عدالت منشی او بر تارک جامعه بشری می درخشد و امید است که عاشقان و پیروان اش نیز شمه ای از این عدالت محوری را به منصه ظهور رسانند و در این بحر بشری، امواج دادباوری را رهسپار کشتی زندگی آدمیان کنند و فضای جامعه ایرانی ما را نیز از این نعمت بهره مند سازند.

توصیف و تحلیل «گذار از اندیشه به قعل جنایی در چارچوب یک پرونده

توصیف و تحلیل «گذار اندیشه به فعل جنایی»

در چارچوب یک پرونده

                                                                          محمدجعفر ساعد

                                                                 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی

کلام اول

شاید در نگاه اول چنین به نظر برسد که وقوع جرم به ناگاه روی می دهد و مرتکب آن، بی هیچ تاملی بدان دست می یازد. در عالم جرم شناسی، برای اینکه جرمی روی دهد، فرایندی ذهنی سپری می شود. این فرایند، از اندیشه شروع می شود و تا کامل شدن جرم ادامه می یابد. در این میان، هرگونه اتفاقی می تواند روی دهد و مانع از تحقق کامل این جرم شود. نهادهای کیفری ای نظیر شروع به جرم، جرم عقیم و جرم محال در زمره مواردی هستند که در این گذار از اندیشه به فعل مجرمانه(acting out) مطرح می شوند. بدون ورود به وادی هر یک از این نهادهای کیفری، نوشتار مختصر حاضر تنها سعی دارد به گذار از اندیشه به فعل جنایی و مراحل ذهنی آن از منظر جرم شناسی با تمرکز بر قضیه ای واقعی بپردازد؛ قضیه ای که در آن یک مهندس که اسیر عشق خدمتکار خانواده پدری اش می شود، سرانجام قربانی باج گیری برادر خدمتکار می شود. مهندس درمانده از کانادان با فشار والدین به ایران می آید و در همان نگاه اول و بار اول دلباخته دختر خدمتکاری می شود که در منزل پدراش مشغول فعالیت است. برادر خدمتکار که پسری بیکار و دردسرساز است، از قضیه خبردار می شود و با علم به وضعیت آقای مهندس دست به باج گیری در قبال دیدن خواهرش می زند. این قضیه ادامه می یابد تا اینکه روزی خدمتکار را با چشمانی سیاه در منزل پدراش می بیند و کاسه صبرش لبریز شده و برادر معشوقه را تهدید می کند درصورت ادامه این رفتار از پول خبری نیست. با این حال برادر نه تنها از حضور خواهرش در منزل پدر مهندس جلوگیری می کند، در قراری که با مهندس داشته اقدام به زورگیری می کند و با تهدید چاقو کیف و موبایل و گردبند او را نیز می برد و فرار را بر قرار ترجیح می دهد. مهندس دلباخته به دادسرا مراجعه می کند و برادر مجرم، بازداشت می شود.

علت شناسی وقوع جرایم باج گیری و زورگیری و انگیزه مرتکب در ادامه نشان خواهد داد که در وقوع این جرایم، نه علت بلکه علت هایی نقش آفرینی کرده اند. با این حال، نگاه آغازین این نوشتار صرفاً به مقوله «گذار اندیشه به فعل جنایی» است و سایر گزاره ها به وقتی دیگر احاله می شود.

ادامه نوشته

بررسی قانون پیش فروش ساختمان

گروه وکلای پارسیان، مقدم حقوقدانان، قضات، وكلا و كارآموزان محترم را در نشست زیر گرامي مي‌دارد

نشست علمي و تخصصي 

 

بررسی قانون پیش فروش


ساختمان



 سخنرانان

 دكتر محمد صالحی راد


 دکتر سید مهدی حجتی


 آرش صادقیان

 

يكشنبه 22/8/1390


ساعت 15:30


عیدتان مبارک و جشن تان فرخنده

عیدتان مبارک و جشن تان فرخنده

علوم جنایی بر خود لازم می داند که این روز فرخنده و میمون را بر شما تبریک گوید.

 این روز، همان روز باور و ایمان به خداوند منان است؛ روز عمل به باور و روزی که ابراهیم، انسان وار به اعتقاد راسخ دل به دریای ایمان سپرد و جگرگوشه خود را به فرمان احدیت می برد که قربانی کند. فارغ از هرگونه نگرشی نسبت به این واقعه و جدای از تامل های دینی در این خصوص، چنین واقعه ای پیام آور باور به باور است و از این منظر، آموزنده و آزمونگر.

باشد که جامعه انسانی امروزی که در گرداب فریب رفتاری خویش غلطان است و در منجلاب بی باوری گرفتار، دست از صرف داعیه برکند و بیاموزد آنچه که باید بیاموزد؛ باشد این جامعه بشری که داعیه حمایت از بشر از سوی بشر در مقابل بشر دارد، قدری به خود آمده و به این ادعای واهی و دروغین اش، رنگی راستی منشی و لعاب حقیقت طلبی و صبغه درست رفتاری بشخد و با بروز رهاورد و برآیند راستین آن در اندیشه ناشادش، اندکی به «باور» و «عمل به باور» نزدیک تر  گردد.

این روزهای مبارک، فارغ از فرخندگی شان، آموزنده اند و بشر تا نیک بدان ها ننگرد و خود را درنیابد، همچنان با جامعه ای روبروست که نه قاعده می شناسد و نه قانون؛ بلکه در پی ارضای خواسته های نفسانی اش، به هر جنایت و کژروی ای روی می آورد و با چینش واژگانی زیبای شنیع، سبویی سرشار از تهی به خود ارزانی می دارد؛ سبویی شکسته که اندرونی آن جز نیستی بشر نیست.

سخن ها فراوان است و شکوه ها بی پایان. بسنده به همین اندک سخن، مطلوب کلام است و منظور پیام. باشد که روزگاری، بشر این زمانی، روزگاری بشری برای بشر فراهم سازد که آکندگی نوع دوستی و بی شماری ایثار بشری بر دامن اذهان بشری، شعله برافروزد و شعار انسان محوری را بر جهان مادی گرای بشری عملی سازد.

اخلاق حرفه ای وکالت و رابطه آن با حقوق شهروندی

اخلاق حرفه ای وکالت و رابطه آن با حقوق شهروندی

                                                                 محمدجعفر ساعد

چکیده

اخلاق حرفه ای یکی از مقوله هایی است که در دنیای امروزی در هر حرفه ای مطرح بوده و حرفه وکالت نیز از این گستره مستثنا نیست. اخلاق حرفه ای وکالت، گستره ای از ارزش های اخلاقی را دربرمی گیرد که در عرصه وکالت ظهور و ضرورت رعایت آن مطرح می شود. به نظر نگارنده اخلاق حرفه ای وکالت بسان سکه ای دو رو است که یک روی آن در چارچوب «حق شهروندی» برای مراجعین و موکلین نمودار می گردد و روی دیگر آن در قالب «تکلیف برای وکلاء». اما این مساله به معنای نبود حق برای وکلا نبوده و اینان نیز در مقام خویش، از حق شهروندی برخوردارند اما جنس حق شهروندی وکیل با جنس حق شهروندی موکلین و مراجعه کنندگان متمایز است. به این تعبیر که گرچه بر وکلاست که اخلاق حرفه ای را در زمان انجام فعایت وکالتی رعایت نمایند، اما باید از حقوق شهروندی وکلاء نیز در قبال اخلاق حرفه ای دفاع کرد و اجازه نداد که اخلاق حرفه ای از چنان دامنه مفهومی برخوردار گردد که حقوق شهروندی وکلاء را نقض کند. تلاش حاضر در تلاش است تا این نظریه را تقویت کرده و آن را اثبات نماید.

واژگان کلیدی: اخلاق حرفه ای، وکالت، حقوق شهروندی، وکیل و موکل

مقدمه

در دنیای امروزی، اخلاق و در سطحی محدودتر اخلاق حرفه ای بسیاری از مباحث بشری را به خود معطوف داشته و بیش از گذشته بر آن انگشت بحث و بررسی گذاشته می شود. در عرصه وکالت در جامعه ما نیز مدتی است که َنقلِ هر محفل و نُقل هر مجلسی وکالتی شده است. به علاوه، کانون وکلای دادگستری مرکز نیز این روزها به شدت مشغول تهیه منشور اخلاق حرفه ای وکلاست. این مساله در کنار فراخوان کانون وکلای دادگستری اصفهان و تاکید بر مقولاتی نظیر اخلاق حرفه ای و نیز حقوق شهروندی، این ایده را به ذهن نگارنده آورد که بر رابطه احتمالی اخلاق حرفه ای وکالت از یک سو و حقوق شهروندی از سوی دیگر تامل کند. در این راستا، پرسش هایی نظیر موارد زیر ذهن وی را به خود معطوف داشت و بستری برای نگارش نوشتار حاضر گردید: آیا می شود در دنیای امروزی از ضرورت رعایت اخلاق حرفه ای نسبت به موکلین به مثابه «حقی شهروندی» یاد کرد؟ آیا اخلاق حرفه ای را باید با معیاری نوعی تعریف کرد یا با معیاری شخصی؟ بر اساس هر معیاری که باشد، دامنه و قابلیت اعمال اخلاق حرفه ای تا کجاست؟ اگر بتوان از ضرورت رعایت اخلاق حرفه ای نسبت به موکل به عنوان حقی شهروندی برای وی یاد کرد، آیا در این میان نمی توان برای وکیل نیز حق یا حقوق شهروندی را در نظر گرفت که رعایت آنها ضرورت داشته باشد؟ آیا وکیل جدای از جامه «وکالت» در قالب «یک انسان» واجد حقوق شهروندی نیست؟ اگر هست، رابطه این حقوق و اخلاق حرفه ای که بر وی لازم است در حین انجام حرفه خویش، بدان توجه نموده و موازین آن را رعایت نماید، چگونه است؟

با این توصیف، نگارنده تلاش دهنی خود را بر این مقوله متمرکز نمود و برای یافتن پاسخی مناسب به این پرسش ها به مفهوم شناسی اخلاق و اخلاق حرفه ای پرداخته و با تنویر معنایی این دو مقوله، تبیین پویش مفهومی حق شهروندی را مورد توجه قرار می دهد. در ادامه، با تمرکز بر رابطه اخلاق حرفه ای وکالت و حق شهروندی به گزاره هایی نظیر رابطه وکیل با موکل خود و تکلیف وکیل بر رعایت موازین اخلاق حرفه ای نسبت به موکل اش و نیز ضرورت حمایت از وکیل در مقابل با توسیع احتمالی دامنه اخلاق حرفه ای پرداخته و ضمن تاکید بر رعایت اخلاق حرفه ای نسبت به موکل به عنوان حقی شهروندی، بر حمایت شدید از حقوق شهروندی وکیل در مقابل اخلاق حرفه ای نیز تاکید دو چندان می نماید.

ادامه نوشته

داشتن کارت سبز و تابعیت مضاعف جرم است؟!

داشتن کارت سبز و تابعیت مضاعف، جرم است؟!

                                                                                                                                                                                                                                      محمدجعفر ساعد

کلام اول

شاید برای ما حقوقی ها در مقایسه با سایر اقشار جامعه، مقوله کارت سبز و تابعیت مضاعف و مسائل حقوقی آن روشن تر باشد و شاید هم به لحاظ اینکه چندان در این زمینه کنجکاو نبوده ایم، اطلاعات اندکی داریم.  قریب هفته ای است که کارت سبز داشتن یکی از نمایندگان شده است نَقل هر محقلی و نُقل هر مجلسی. این مساله تابدانجا کش داده شده که برخی از مقام های دولتی دانسته یا نادانسته اقدام به جرم انگاری این عمل کرده و این عمل را جرم انگاشته است؛ اقدامی که شگفت آور است. این مقام که سخنگوي وزارت امور خارجه  است، تاكيد مي كند كه داشتن گرين كارت جرم است. این اظهارنظر تا چه اندازه حقوقی است؟ آیا واقعاً داشتن کارت سبز، جرم است؟! آیا اخذ تابعیت مضاعف بر اساس قوانین کشورمان، جرم محسوب می شود؟! نوشتار حاضر به دنبال پاسخی به این اظهارنظر از منظر حقوق کیفری، سیاست جنایی، جرم شناسی و جامعه شناسی جنایی است.

ادامه نوشته

مجازات های اجتماعی

مجازات های اجتماعی

نقدی بر لایحه مجازات های اجتماعی یا جایگزین

                                             محمدجعفر ساعد

درآمد

در گذشته های دور، زمانی که بشر در شکل جامعه ابتدایی سیر رویدادهای اجتماعی را جهت می داد و در فضای آکنده از سادگی و ساده زیستی و سرشار از همبستگی و از این رو نظارت مستقیم که امروزه از آن به استراتژی کنترل از راه نزدیک موسوم است، گذران عمر می نمود، نظام عدالت کیفری آن هم اگرچه به شکل کنونی نبود اما نظامی در پرتو این گونه جامعه بود و بدین سان کیفرهای اتخاذی در قبال تخلف از ارزش های اجتماعی  قابل توجه و هنجارهای کیفری در اشکال کاملاً سنتی نمایان می گردید.«اوردالی» یا «ور سرد» و «ور گرم» در زمره این گونه مجازات هاست که قدمتی به طول تاریخ حیات بشری دارد.شلاق، مثله کردن،سوزاندن و از این قبیل به منظور خارج کردن روح جنایتکاری که به زعم آنها به اندرون بزهکار رسوخ یافته از دیگر کیفرها در این زمان است.

با تحول جوامع بشری در اثر بکارکیری فکر و اندیشیدن در اوضاع و احوال خود و پویش برای یافتن پاسخی برای چیستی ها و چرایی ها، جامعه انسانی وارد دوره ای دیگر از حیات خود گردید و به زعم دورکیم جامعه ارگانیکی یا یه تعبیر کنت جامعه پویا را بوجود آورد.در این گونه جامعه، بشر و اوضاع و احوال وی روندی رو به پیچیدگی نهاده و استراتژی از راه نزدیک جای خود را به کنترل از راه دور می دهد.افزون بر این، به واسطه پیچیدگی های حاصله که پیچیدگی های شخصیت ها و وضعیت ها را به همراه داشته، به همان صورت که ارزش ها و هنجارهای اجتماعی و کیفری متحول می گردد، بزهکاران و وسایل ارتکابی آنها نیز در راستای تخلف از این ارزش ها و هنجارهای اجتماعی و کیفری مواجهه با تغییر می گردد.در نتیجه،پاسخ نظام عدالت کیفری نیز بالتبع به گونه ای رخ می نماید که بتواند ابزاری کارامد در قبال این تخلف ها باشد.

از این رو، در کنار سایر کیفرها، حبس نمودن بزهکاران به عنوان تدبیری مناسب به خیل مجازات های سنتی پیوست و پس از اندک زمانی گوی سبقت را از دیگر کیفرها ربود، چنانکه در زمره پرکاربردترین و معمول ترین مجازات ها در زرادخانه کیفری جای گرفت و تا به امروز نیز در راس چینش هرمی کیفرهای کاربردی جا خوش کرده است؛ کیفری که در ابندا به منظور جلوگیری از فرار متهمان و مجرمان عادی حداکثر برای چند روز تا زمان برگزاری جلسه محاکمه بکارگرفته شد، اما به زودی شاکله پدیداری و فلسفه وجودی آن تغییر یافت و به مثابه مجازاتی مناسب و ثابت به اجرا درآمد.

مطالعات و تحقیقات تاریح حقوق کیفری و تحولات کیفری در خصوص کارایی و برآیندهای کیفر حبس امروزه نشان می دهد که به مانند گذشته نمی توان به این مجازات چندان خوشایند نگریست و آموزه های جرم شناختی در این زمینه بیش از گذشته می نمایاند که حبس و زندان بیش از آنکه درمانگاهی برای بزهکاران باشد، مدرسه و آموزشگاهی برای بزهکاران در یادگیری چگونگی ارتکاب بزه مجدد و فراگیری شیوه های فرار از عدالت کیفری است. و به علاوه، بهبود نسبی شرایط فیزیکی زندانها در طی دو سده پیش نیز نتایج مثبت ، سودمند و موثری بر بازپذیری اجتماعی مجرمان و پیشگیری از ارتکاب جرم نداشته است. از این رو،  نزدیک به چند دهه ای است که مساله «جایگزین های زندان» در نظام های عدالت کیفری به مثابه بدیل هایی مناسب کیفر حبس و متناسب با شخصیت بزهکار در ابعاد ملی و بین المللی مطرح گردیده است.این مقوله، با اندک زمانی به سایر کیفرها تسری یافت و از این رو به جای طرح «مجازات های جایگزین حبس»، « مجازات های اجتماعی» که دامنه ای گسترده تری را شامل می شود، وارد نوشتگان علوم جنایی و ادبیات حقوق کیفری گردید.

در این نوشتار سعی آن است که به اجمال،به مفهوم شناسی این مجازات ها، گونه های آن و جایگاه آنها در نظام عدالت کیفری کشورمان پرداخته شود.

این کیفرها که در بادی امر تدابیری در راستای جایگزینی زندان و کیفر سالب آزادی بودند، به واسطه میزان پاسخ دهی آنها در امر بازسازگاری و بازپروری بزهکاران و از این رو عدم تمایل به بزهکاری مجدد، آرام آرام دامنه  ای گسترده به خود گرفت و بدیلی مناسب یرای سایر کیفرها گردید.

ادامه نوشته

سناریو تکرار جرم و رویکرد نظام عدالت کیفری

سناریو تکرار جرم و رویکرد نظام عدالت کیفری

                                                                                محمدجعفر ساعد        

درآمد

 سناریو جرم، عمری به قدمت تاریخ بشر دارد. در این سناریو، بزهکار و بزه دیده بازیگران آن به شمار مي آيند که نقش اول و اصلی آن به عهده بزهکار است و بزه دیده به منزله نقش دوم و مكمل   ايفاي نقش مي كند.اين رویداد که به واسطه ماندگاری و پایداری آن در فرایند اجتماعی بشر به مثابه پدیده ای اجتماعی شناخته شده است، رخدادی است که با نقض ارزشها و هنجارهای اخلاقی و اجتماعی، نظم و امنیت مطلوب جامعه بشری را مختل نموده و آرمان پیدایی و پدیداری بشر را با تاخیر مواجه می نماید.در این میان، تکرار جرم نیز فرایندی را تشکیل می دهد که به موجب آن شخصی که پیشتر به واسطه ارتکاب بزهی تحت پیگرد نظام عدالت کیفری قرار گرفته و متعاقب تحقیق، تعقیب و محاکمه، حکم محکومیت قطعی علیه وی صادر شده است، مجدداً به واسطه حالت خطرناک و ظرفیت جنایی بالا به دنیای بزهکاری روی می آورد و هنگامه مجرمانه دیگری خلق می کند که واجد پاسخ از سوی سیستم عدالت کیفری است. از این رو، بشر،در جهت مقابله ای همه جانبه با این رویداد اعم از بزهکاری نخستین و نیز تکرار بزه، با سیر تحول مکانیکی به ارگانیکی، تحدید حدود و تشکیل دولت ها ، به اتخاذ پاسخ و واکنش مناسب و متناسب آن تحت لوای «سیستم  عدالت کیفری» اهتمام ورزیده است.

مطالعات تاریخ حقوق کیفری و نیز تاریخ تحولات آن به خوبی گویای این واقعیت است که این پاسخ ها با وصف  خصیصه احتمالی «تناسب و متناسب» که در دوره های مختلف تاریخ حقوق کیفری در راستای ریشه کن کردن این پدیده و یا حداقل کاهش آن وضع شده اند، ضمن تبلور در  اشکال گوناگون، هنوز نتوانسته است که فرایند ذهنی و عینی وقوع این رخداد مجرمانه را عقیم نموده و به هدف نخستین توسل به این پاسخ ها در گستره نظام عدالت کیفری دست یابد.زیرا افرادی که برای نخستین بار مرتکب نقض یکی از هنجارهای کیفری می شوند، متعاقب تحمل کیفر به مثابه برآیند و عواقب فعل جنایی ارتکابی، به ناگاه، مجدداً در منجلاب جرم گرفتار شده و حادثه مجرمانه ای دیگر می آفرینند.

براستی، علت چیست و مشکل کدام است؟ چرا بزهکاران، به ویژه، شمار غالب آنها، بعد از ارتکاب جرم و تحمل کیفر صادره در قبال آن، دوباره  برگ مجرمانه دیگری را در سجل کیفری خود به ثبت می رسانند و چرخ سیستم عدالت کیفری را مجدداً به حرکت درمی آورند؟ براستی،راهکار و درمان این مشکل را در کجا بایستی جست؟ 

ادامه نوشته

سلام آغازین

سلامی چو بوی خوش باغ آشنایی به شما مردم دیده روشنایی. بسیار خرسندم که در این فضای مجازی با شما بزرگواران و اندیشمندان عرصه های اندیشه ای هم سخن می شوم. این وبلگ اگرچه بر موضوعی خاص تمرکز دارد اما با تمامی شهروندان ایرانی و غیرایرانی هم اندیش و هم کلام است. از این روی، تمامی شما دوستان را از هر منظر فکری و عملی به بحث و نظر در این گستره مجازی دعوت می کنم. امید است که «علوم جنایی» به سهم خود بتواند در گزاره های اجتماعی، فرهنگی و حقوقی جامعه امروزی ایران و جهان اثرگذار باشد.